↔
დესპანი
შენ სამშობლოში შენი ოჯახის დესპანი უნდა იყო და სამშობლოს გარეთ - შენი ერის დესპანი,
რადგან შენი საქციელი შინ, შენი ოჯახის სახეა და გარეთ - შენი ერის! ...
ჭაბუა ამირეჯიბი - "დათა თუთაშხია"


+ ახალი თემა ↩ პასუხი  [ 1780 posts ] 
ავტორიMessage
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined18 Dec 2007
Posts439
კარმა58
OFFLINEPROFILE
ოთხასი წელი

ფერეიდნიდან ოთხასი წლის ძახილი მესმის,
არ გვავიწყდება ერთმანეთი არც მე და არც შენ.
ჩემს გულისტკივილს, სევდას შენსას, სევდას უმძიმესს,
ქართული სიტყვის უებარი მალამო არჩენს.
ფერეიდნელო, შენთანა ვარ, არა ხარ მარტო.
ვიცი, სამშობლოს ერთხელ მაინც ნახვას რომ ნატრობ,
დღემდე რომ იცავ მამა-პაპურ ძველ ადათ-წესებს,
ყველგან რომ ეძებ საქართველოს კაშკაშა მნათობს.
გასახარებლად ვერვინ მეტყვის უკეთეს სათქმელს:
''ოთხასი წელი არ მოუკლავს ქართველი ქართველს''
ნეტავი აქაც მოვეფეროთ ერთმანეთს, ძმებო,
უღრუბლო ზეცა დაებედოს არწივის მართვეს.
მზეთუნახავი მარტყოფელი თვალზე ცრემლს მატყობს,
მისი სიმღერა მიზიდას და ნელ-ნელა მათრობს.
უცხოურ ჩადრში გახვეული თავისას არ თმობს,
ქართული კაბით კვლავ იცეკვოს გული ამას სთხოვს.
ფერეიდნიდან ოთხასი წლის ძახილი მესმის,
სიმღერა მესმის ოთხასი წლის ფერეიდნიდან.

რეზო ბერაძე (2007 წ.)

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined18 Dec 2007
Posts439
კარმა58
OFFLINEPROFILE
ხალხო აქ ვისაუბროთ ფერეიდნელ ქართველებზე... მგონი საინტერესო თემმაა...

* * *
ასეთ ამბავს ინახავენ ფერეიდნელები: ერთ თურქ ხანს ცხენით ჩამოუვლია მარტყოფის ტერიტორიაზე და მომრწყავს შეხვედრია. მომრწყავი მას ზრდილობიანად მისალმებია, ხოლო როცა თურქი ოდნავ გაცდენია, შეუგინებია. ხანი მოტრიალებულა და უთქვამს მომრწყავისათვის, ან ეგ ზრდილობიანი სალამი რა იყო, ან გინება რატომ მოაყოლეო. ქართველს უპასუხნია, მოგესალმე იმიტომ, რომ არ გეგონოს უზრდელი ვარ და შეგაგინე იმიტომ, რომ, არ გამითამამდე და არ იფიქრო, ქართველების ტერიტორიაზე ქართველებს ეშინიათ და იმიტომ მესალმებიანო. იცოდე, რომ ქართველებს არავისი გვეშინიაო.

* * *

რამოდენიმე წლის წინ, როცა მეტრო გაჰყავდათ თეირანში, მეტროს ამოსასვლელი ნახაზებში ამ მეჩეთის (თეირანში აშენებულია ცალკე მეჩეთი, სადაც მხოლოდ ქართველები დადიან სალოცავად. მეჩეთზე აბრაა გაკეთებული: - «ქართველების სალოცავი ადგილი») ქვეშ იყო აღნიშნული. ქართველებმა პირადად მისწერეს რაფსანჯანის და ნახაზი შეაცვლევინეს (ისე, რომ მეჩეთი არ დაანგრევინეს).

* * *

ჩემი იქ ყოფნის დროსაც შევესწარი ასეთ ფაქტს: როდესაც ღამე ვიწრო, კლდიან გზებზე მანქანით მოვდიოდით, შემხვედრი მანქანა გამყოფ ზოლიდან ჩვენს მხარეს გადმოვიდა. შეიქმნა ავარიული სიტუაცია. ჩვენმა მძღოლმა მოახერხა, გადავიდა გზის სავალი ნაწილიდან და ზედ კლდის ქიმზე შეძლო მანქანის შეჩერება. ჩვენ გადმოვედით და დავუწყეთ დაახლოებით 100-150 მეტრით გაცდენილ დამნაშავე მძღოლს ყვირილი. მან ქართული ლაპარაკი რომ გაიგონა, მოატრიალა მანქანა, ერთმანეთს ხელი ჩამოართვეს. მძღოლი მეზობელი სოფლიდან აღმოჩნდა. მათ გაცნობისა და გამოლაპარაკებისთანავე დაავიწყდათ მომხდარი. გაიცინეს და ერთად დაიწყეს გეგმის დასახვა სიტუაციიდან გამოსასვლელად. მე გაოგნებული ვუყურებდი და ვერ გავრკვეულიყავი, ვერ წარმომედგინა, თუ ასე მოკლე დროში შეიძლებოდა ორი ქართველის შერიგება.
ვინატრე, ნეტავი საქართველოშიც შეგვეძლოს ასე ერთმანეთის გატანა მეთქი. სიტუაცია რომ დაწყნარდა, შაფურმა, მელიქ რამიშვილის შვილმა და მისმა სიძემ, რომლებთანაც ერთად ვმგზავრობდი, მითხრეს: მძღოლს, რომელმაც ჩვენ გადაგვაგდო დღეს, ორმაგად გაუმართლაო. ერთი, რომ ჩვენ გადავრჩით და მეორე, რომ თვითონ ქართველად არის დაბადებულიო, თორემ, ქურთი რომ ყოფილიყო, არა მარტო მას ვცემდით, მთელ მის სოფელს ავიკლებდით. ისინი ახლაც კი წნეხის ქვეშ გვყავსო, რომ არ გათამამდნენ და აბრაგობა არ დაიწყონ ისევე, როგორც წარსულში. რა იცი, რა დრო მოდისო.

* * *

როგორ შეიძლება დავიწყებას მიეცეს იმ 165 ქართველის სახელი, რომლებმაც გადაწყვიტეს, რომ სამშობლოში დაბრუნებულიყვნენ 1654 წელს. დედასამშობლოსაკენ თავგანწირვით მოილტვოდა 165 ამხედრებული ქართველი, მაგრამ საქართველოსაკენ მომსწრაფ ქართველებს რიცხვმრავალი სპარსელნი წამოეწივნენ «ყუმის» უდაბნოსთან. გაჩაღდა შეუპოვარი, სამკვდრო-სასიცოცხლო ბრძოლა. უთანასწორო ბრძოლაში ყველა ქართველი მტერს შეაკვდა. უცხო მიწამ მიიბარა სამშობლოს ნახვით მოწყურებული ქართველთა სიცოცხლე, მაგრამ ფერეიდნელ ქართველებს ყველაზე მეტად გული ატკინა 12 წლის ბავშვის სიკვდილმა, რომელიც მამას საქართველოში მიყვებოდა, ისიც უფროსებთან ერთად აკუწეს. 1959 წელს გიგა ჯაფარიძემ მათ ხსოვნას ლექსი მიუძღვნა:

«დაეცნენ, გზა სისხლით მორწყეს, ვერ ნახავთ იმათ ნაშიერს,
მაგრამ დაჩოქილ სიცოცხლეს ფეხზე სიკვდილი არჩიეს...
მშობელი მიწა ჰყიოდა, შვილისკენ ხელებგაწვდილი,
სამშობლოს გული სტკიოდა - დაჭრილი იწვა არწივი».

შეიძლება მათ არც კი იცოდნენ, რომელ მხარეს იყო საქართველო, მაგრამ სჯეროდათ, რომ იქ ძალიან კარგი იყო. მათ იქ მოეფერებოდნენ და დაუყვავებდნენ. მულიაშვილის (მისი ფოტო იხილეთ სურათებში, გ.ა.) წიგნში აღწერილია ქართული წარწერები საფლავის ქვასა და ეკლესიის კედლებზე. ტყვედ წაყვანილთა შორის, იმ დროს წერა-კითხვის მცოდნე ერთი პროცენტიც კი არ იყო. ვანქის ეკლესიაზეც ქართული წარწერაა, გადასახლებულმა ქართველებმა ეს ჩვენთვის დაწერეს: «უფალო ღმერთო იესო ქრისტე, ასწავლე კეთილად მიევლინე მონასა შენსას ზაქარიასა, რათა ისწავლოს წიგნი, გადიდებდეს გმსახურებდეს ყოველთა საქმითა ცხოვრებითა მიეც გულისხმა უკუნით უკუნისამდე. ამინ».

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined27 Oct 2007
Posts471
კარმა51
OFFLINEPROFILE
უჰნა შენ დაიბადე ჯიგარი ახლოს რ5ომ იყო გაკოცებდი მართლაც და კასრგი თემაა ფერეიდანზე და იქაურ ქართველებზე ბევრი არაფერი ვიცი მაგრამ რაც ვიცი იმით საქართველოში მყოფმა ქართველებმა შეგვიძლია მაგალითი ავიღოთ როგორ პატივს ცემენ ერთმანეთს როგორ უყვართ დაგვერდში უდგიან ერთმანეთს ქართული ენის სიწმინდე ისე აქვთ დაცული რომ ჩვენ ქართველებს საქართველოში არ გვაქვს წესები ადათები ყვეაფერი აუცილებლად შორს უნდა ვცხოვრობდეთ რომ ერთმანეთს პატივი ვცეთ ოთხასი წელი არ მოუკლავს ქართველს ქართველი ჩვენ გვაკლია ეს ყველაფერი

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined27 Oct 2007
Posts471
კარმა51
OFFLINEPROFILE
უჰნა შენ დაიბადე ჯიგარი ახლოს რ5ომ იყო გაკოცებდი მართლაც და კასრგი თემაა ფერეიდანზე და იქაურ ქართველებზე ბევრი არაფერი ვიცი მაგრამ რაც ვიცი იმით საქართველოში მყოფმა ქართველებმა შეგვიძლია მაგალითი ავიღოთ როგორ პატივს ცემენ ერთმანეთს როგორ უყვართ დაგვერდში უდგიან ერთმანეთს ქართული ენის სიწმინდე ისე აქვთ დაცული რომ ჩვენ ქართველებს საქართველოში არ გვაქვს წესები ადათები ყვეაფერი აუცილებლად შორს უნდა ვცხოვრობდეთ რომ ერთმანეთს პატივი ვცეთ ოთხასი წელი არ მოუკლავს ქართველს ქართველი ჩვენ გვაკლია ეს ყველაფერი

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined14 Apr 2007
Posts1235
კარმა67
OFFLINEPROFILE
უნა მიჯერ .ერტი კარმა ცჰემგან .ამ მსჰვენიერი ტემისტვის. დაველოდები .კოველ სტატის ამ ტემაზე. რატა. ცავიკიტხო და ტკვენტან ერტად განვიცადოოოოო.რანი ვიკავიტ. რანი ვარტ. რანი დავრცჰებიტტტტტტ????

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined18 Dec 2007
Posts439
კარმა58
OFFLINEPROFILE
ლია მადლობა გენაცვალე...

ფერეიდნელ ქართველთა მეტყველების თავისებურებანი

ამონარიდები ზურაბ შარაშენიძის წიგნიდან

ფერეიდნელი "გურჯები"

იმისათვის, რომ ნათლად წარმოვიდგინოთ ფერეიდნელ ქართველთა მეტყველების თავისებურებები, მოვიტანოთ რამდენიმე ფერეიდნელის საუბარი, რომელიც ჩაწერილია ფირზე 1968 წელს:
"მე ვარ მუხტარა... სოფელჩი (სოფელში) დაბადული, სამი წელია ოთხი წელია თეირანჩი ვცოცხლოფ (ვცხოვრობ). თეირანჩი რა რომ ვცოცხლოფ მივდივარ მუშოობ. მუშოობა ჩონთვის ძალიან ვიღონებით (ვიღლებით), ვიღონებით რო არ ითქმის ადვილათ, არც წერა არც კითხუა, პარსული (სპარსული) წერა-კითხუა ცოტათ ვიცით, ქართული არცრა ვიცით... შარშა (შარშან) და შარშაწინ, რო ჩონ (ჩვენი) ბიჭები გამოიდე (ჩამოვიდნენ, გამოვიდნენ) საქართველოსაყე (საქართველოდან), გამოიტანეს და ჩონ ერთრამე ეხლა ვწავლობთ და ვკითხობთ (ეხლა ვსწავლობთ ქართულს)... მე ცოტა ლექსებსა ვწერ და პარსულადაცა უწერ ეგრე რო... შაიად (შესაძლებელია) რო ქენ (თქვენ) გენახოსყე და გეკითხოსყე (წაგეკითხოთ) ჩემ ლექსები და ღმერთსაყე მინდა რო თქენ გამოგინდესყე იგრე მიშელეთ რო გამამინდეს ეს ლექსები ჩემ დედას ენაზედა ვწერო და ღმერთმა გააწეროს (ინებოს) რო გაკეთდეს და მაღლა (უმაღლესად, კარგად) დავწავლო (ვისწავლო) ქართული, რო ქართულად ვწერო და ვიკითხო, და თქენყე ეს ჩემ მოთხოვა არი, როგთხო (გთხოვთ) მე ჩემ ბიძებსა და ბიძაშვილებსა, მშვიდათ (ნახვამდის)".
"ხუალ იქნება პარასკევ, შვიდ საათზე მივდივართ სადგურში თითფრინავისა და უნდა ჩონი ბიძიები, მოსულიან ირანში გავაცილოთ და მოიდენ თბილიჩი... ჩონ გუნდა რო მოიდეთ თბილიჩი... დავჩეთ ჩონი ძმები, დები, პაპები ვნახოთ... ძალიან გუნდა, გუყვარს საქართველოს ქუეყანა და საქართველოს სამშობლო... გუნდა... მოსვლა თბილიჩი და დაჰწაულა (ქართულის სწავლა გვსურსო), მერე დაბრუნება ირანში... ძალიან მინდა ქენ ნახუა, საქართველოს ნახუა, საქართველოს რო გავიგეფყე ჩემ ბადანში (ტანი, სხეული), ჩემი ბადანში... დამაბრუებსყე, სიხარულით მინდა ჰამე (ყველას) გუნდა ქენ გამარჯობა, ღონიერება, ქენ ვაშკაცობა, საქართველო უნდა წაიდეს წინ, ქენ კი წინა ხართ, მერე ჩონაც წაგუყანოთ ქენთანა..."

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined18 Dec 2007
Posts439
კარმა58
OFFLINEPROFILE
ფერეიდნელი ქართველების ქორწილის წესის მიხედვით ქალი და კაცი სხვადასხვა დარბაზებში (ოთახში) უნდა ისხდნენ, სიძე პატარძალთან შემოვიდოდა ცოტა ხნით და მერე მამაკაც სტუმრებთან გადიოდა. პატარძალს კაცების დარბაზში შესვლის უფლება არ აქვს.

ქორწილში მთავარი კერძია ფლავი ხორცით

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined18 Dec 2007
Posts439
კარმა58
OFFLINEPROFILE
ზეპირი გადმოცემებიდან ფერეიდნელებს დღევანდლამდე შემორჩათ ქართული ანდაზები, თქმანი, თუ იგავ-არაკები, თუმცა ზოგიერთ მათგანს საკმაოდ შეუცვლიათ თავიანთი სახე, ანდა კიდევ ისეთი თქმები აქვთ, რომელთა მსგავსიც ქართულში უკვე ძნელად მოიძებნება. ფერეიდნელი იტყვის: ხელი ხელს დაიბანს, ხელი დაბრუნდების პირს დაიბანსო; ჩვენ კი ვამბობთ: ხელი ხელს ჰბანს ორივე პირსაო. ხარი რო ვერა ხნავს, გინდა ერთ ქილა დაოთესე, გინდა ასი ქილა; ე.ი. როცა ხარს ხვნა არ შეუძლია, გინდა ცოტა მოახვნევინე, გინდა ბევრი, სულერთია კარგ შედეგს არ მოგცემსო. მიწა რო მაგარი შაჰხდა, ხარი ხარის თვალით დაინახავს; ე.ი. რადგან ხარი მუშაობს, მას თავის თვალით შეუძლია გაარჩიოს რთული და იოლი სამუშაო ადგილიო. ქალს ევბნებ, როზალმა გაიგოსო; დღეს ვხმარობთ: მულო შენ გეუბნები, რძალო შენ გაიგონეო. ვარიას თავის კერცხი უკირსო; ჩვენ გვაქვს მისი შესაბამისი: ყვავსაც თავისი ბახალა მოსწონსო. ქაჩის შეშინებული დოს უბერავსო; ე.ი. შეშინებული ძაღლი მთვარეს უყეფსო. ძალი რო დამეტდა პირაღმა მაჰხნავს; ჩვენ ვამბობთ: ძალა აღმართს ხნავსო. შიში მაჩვენა და გაქცევა გაჩენო; ეს კი თითქმის ემთხვევა ჩვენს ანდაზას: გაჭირვება მიჩვენე და გაქცევას გიჩვენებო. წინათ კაწი მეორეს ხიდითო; წინა კაცი უკანა კაცის ხიდიაო. მუტრუკი რო დედასაყე დაწინავდა, მგელი გაჰიხევს; დედის წინ მორბენალ კვიცს მგელი შეჭამსო. ვირი რო წიხლს გესრით ფეხი არ უნდა მაჭრაო; ე.ი. ვირის წიხლი არ უნდა გეწყინოსო. თიქა (ლუკმა) ერბოში აქო (საქმე კარგად მოდისო). პირაღმათმა თქო, რო: - მე კაციო არ მინახაო, ძრიალ ცოტა მინახაო. თავქემ უთხრა, რო: - მეო ნამარდი არ მინახაო (რო არკაცი იყოს). ყადიმი ნათქომია: ხარჯი რო ყონაღის ჯიბესაყე იყოსო, ჰათემობის ქნა ასანდიაო.
თოვლმა უთხრა ბალახსა, რო: - სადა ხარო, რო ზაფხულის იგრე ბიბინებდიო?! ბალახებმა და პიტნამ, ფამფარამ და ყინწორამ ოუკივლეს, რო: - მართლა ამბოფო? დღეს ხო შენ დღენიაო. თუ ჩონ დღეც მოიდაო, ახირ გეტყითო. ნაურუზის პირათ მზე რო დაადგა თოვლებს, თოვლებმა რო დაიწყეს გაწყალება, პიტნამ ომოუკივლა, რო: - აი, თოვლოვო, რას აკეთეფო და რა დღეჩიგა ხარო? თოვლმა ჩომოუკივლა წრილად: - რა გითხრაო, ამხანაგოვო, ცეცხლი ჩამვარდნია გულ-მუცელჩიგაო, რო აღარა მესმის რაო. პიტნამ უთხრა, რო: - ნამაი დღეჩიგა კი გნახეო. თქო: - მართლა ამბოფო!
საინტერესოა აგრეთვე ფერეიდნელებში დღევანდლამდე შემორჩენილი რამდენიმე გამოცანა. ზოგიერთი მათგანი ჩვენს ფოლკლორშიც არის შემორჩენილი:

1. დავაბამ დარბის ავსხნი დადგების (მისი შესაბამისი ქართულში: დავაბამ დადის, აუშვებ დგას) - ქალამანი.
2. ხუთნი ძმანია მუდამ ერთმანეთს თავჩი ჰცემენ (მისი შესაბამისი ქართულში: ჩვენ ხუთნი დანი ვიყავით არც ერთს არ გვქონდა ზრდილობა, იმ თავიდანვე თან დაგვყვა ერთიმეორის ცილობა) - წინდის ჩხირები.
3. ძროხა მყავ კუდი თუ არ ვმგლიჯო საძროხეში არ გავა (მისი შესაბამისი ქართულში: ძროხა მყავს, კუდი თუ არ მოვაგლიჯე საძროხეში არ შევა) - ჩამიჩი.
4. ერთი ოთახია სავსე ძითელ თავა ღორებია (მისი შესაბამისი ქართულში: ერთი ოთახია სავსე წითელ თავა ღორებით) - ასანთი.
5. ორი ქაჩაჩი აქვს, ექვსი ფეხი, შვა ზურგში კუდი (მისი შესაბამისი ქართულში: ორი თავი აქვს, ექვსი ფეხი აქვს, წელზე კუდი აბია) - სასწორი.

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined18 Dec 2007
Posts439
კარმა58
OFFLINEPROFILE
«ირანელ გურჯებს ახალი წელი დაუდგათ»

(ამ მასალის მოწოდებისთვის მადლობას მოვახსენებ ჟურნალ «გზის» რედაქტორს, ბატონ ზურაბ აბაშიძეს)

ბრძენ კაცს უთქვამს – სადაც მიხვალ, იქაური ქუდი უნდა დაიხუროო. ფერეიდანში გადასახლებული ქართველებიც, ოთხი საუკუნის წინ, იძულებული გახდნენ, იქაური «ქუდი» დაეხურათ...
მოგეხსენებათ, ისინი შაჰ-აბასის ურდოებმა ნახირივით წაასხეს და ე.წ. ბახტიარიის მთებში ჩაასახლეს. საოცარი კი ის არის, რომ უცხო მიწაზე, უცხო ცის ქვეშ ოთხსაუკუნოვანი ცხოვრების შემდეგაც, იქაურმა ქართველებმა «დედის ენა» და ქართული სული შეინარჩუნეს ანუ, როგორც თავად ამბობენ – «ჩონ, ჩონი ენა და სისხლხორც სუფთად შავინახეთყე».

«დედის ენის» არდავიწყებისათვის ერთ-ერთ მაგალითად, ფერეიდანში დასტამბული ის კალენდარიც გამოდგება, რომელიც სულ ცოტა ხნის წინ გამოიცა.
ახალ წელს – ნავრუზს – ირანში მარტის დამლევს ზეიმობენ. ეს დღესასწაული ჰიჯრით აღინიშნება. «ჰიჯრი» არაბულად «გაქცევას» ნიშნავს. ეს გაქცევა კი დაკავშირებულია ისლამის დამაარსებელ მოციქულ მუჰამედთან, რომელიც 621 წლის 21 მარტს მექიდან მედინაში გაიქცა. სწორედ ამ დღიდან იწყება მუსლიმანთა წელთაღრიცხვა.
მოგეხსენებათ, ფერეიდნელი ქართველები, ისლამის აღმსარებლები არიან. ამდენად, ისინი ამ დღესასწაულს – «ახალ დღესაც» ზეიმობენ («ნავრუზი» – სიტყვასიტყვით: «ნავ» – ახალი, «რუზ» – დღე). ჩვენთვის კი განსაკუთრებით აღსანიშნავია, რომ უკვე რამდენიმე წელია, რაც ფერეიდნელმა ქართველებმა წინასაახალწლო ზეიმისათვის წესად შემოიღეს ქართულ-ირანული კალენდრის გამოშვება.
ეს კალენდარი ისეა შედგენილი, რომ თავად იქაურ ქართველობას უადვილებს წლების, თვეებისა და დღეების შედარება-შეჯერებას ქრისტიანულ კალენდართან. მაგალითად, «ქართული» ახალი წლის პირველი დღე – პირველი იანვარი, ჰიჯრის კალენდრის მიხედვით, ბეჰამინის თვის 21-ია.
ახალი წელი კი იქ, 21 მარტს დაიწყო. ამასთან, ირანში 1385 წელი დადგა. კალენდარი, რომელსაც წარმოგიდგენთ, სწორედ წლევანდელი დღესასწაულისთვის გამოუშვეს.
ეს კალენდარი იმითაცაა საინტერესო და აღსანიშნავი, რომ მის კიდეებზე დაბეჭდილია ქართული ანბანი, რომლის თითოეულ ასო-ბგერას სპარსული ასო-ბგერა აქვს თან დართული, ხოლო იმ ასო-ბგერების შემთხვევაში, რომლებსაც არ გააჩნია შესატყვისი (ც, ჭ, კ, წ, ტ, პ) მითითებულია, თუ როგორ უნდა გადმოიცეს სპარსულად.
მკითხველი უთუოდ მიაქცევს ყურადღებას ორ ქართულენოვან წარწერას: «მადლობა ღმერთს, რომ ქართველი ვართ» და «ჩვენი ენა, ჩვენი ვინაობა».

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined18 Dec 2007
Posts439
კარმა58
OFFLINEPROFILE
ადრე, სანამ გაიგებდნენ, რომ ქართული ანბანი არსებობდა, თვითონ შექმნეს! გაიგე ძმაო, რა ხდებოდა? მერე კი თავისი მოგონილი ქართული ანბანი დაივიწყეს და აღარ შემორჩენილა... არადა, რა საინტერესო იქნებოდა ხომ?
ძალიან ბევრს სახლში, გამოსაჩენ ადგილას ან ხეზე ამოკვეთილი ქართული ანბანი აქვთ, ან ხალიჩებზე ამოქარგული, ან რაიმე ნახატი და ასე შემდეგ... ერთი სიტყვით - საოცრებაა!!!

Image

ამ ქალბატონს ხმელი ხე აქვს ამოქარგული, რომლის ტოტებიდანაც ქართული ასოები დაბლა ცვივა: "ქარი რომ დაუბერავს, ყველა ასო დაბლა ჩამოცვივდებაო..." დანარჩენი თვითონ იფიქრეთ...

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined18 Dec 2007
Posts439
კარმა58
OFFLINEPROFILE
Image

რაც დრო გადის, მით უფრო მოკლდება გზა გურჯისტანსა და ფერეიდანს შორის. უფრო მეტად ვუახლოვდებით ერთმანეთს აქაური და იქაური ქართველები. ამ სიახლოვეში იგრძნობა, რომ ჩვენ უფრო დავშორებივართ ძველ, დაკოჟრილ და მადლიან ფესვს, ვიდრე უცხო მიწაში გადარგული ქართული ფესვის შვილები. ფერეიდანში ახლა 400 წლის წინ ტყვედ წაყვანილ ქართველთა მეთექვსმეტე თაობა ეფერება მშობლიურ ენას. ამას იუწყება ფერეიდუნშაჰრისა და ისპაჰანის ქუჩებში აფრიალებული სარეკლამო პლაკატებიც წარწერით, - «ვისწავლოთ ქართული ენა». თბილისში, სხვადასხვა კულტურულ ღონისძიებებში, ჩოხებში გამოწყობილი ფერეიდნელი ქართველები სამ ხმაში მღერიან ფერეიდნულ თუ ქართულ-ხალხურ სიმღერებს. შეუძლებელია, სევდა არ მოგერიოს მათი მოსმენისას, ყველანი იმედის სანთლებს ჰგვანან. იმედის, რომ ჩვენ გადაშენება და გადაგვარება არ გვიწერია. ფერეიდნელი ქართველის, საიდ მულიანის თქმით, «ქართული გენი ლამაზ ყვავილს ჰგავს, რომელსაც ყველგან შეუძლია გახარება, შეუძლია კლდეშიც კი გაიდგას ფესვები და პიტალოს ისე გადმოეკიდოს, როგორც სიცოცხლის სამკაული». ძნელია შეედავო იმ ხალხის შვილს, რომელმაც მართლა კლდესავით სიძნელეები დაამსხვრია და დღემდე შეინარჩუნა თვითმყოფადი სახე. იქნებ ამიტომაც გაუჩნდა თბილისელ გიორგი ალავერდაშვილს ფერეიდანში მოგზაურობის შემდეგ ასეთი სურვილი: «ჩვენს ყოფას რომ ვუყურებ, მინდა ეს საკუთარი დედ-მამის მაგინებელი ბიჭები და შიშველ-ტიტველი გოგონები როგორმე ჩავიყვანო ფერეიდანში, ერთმანეთისა და სხვისი პატივისცემა მაინც რომ ისწავლონ იქაური ქართველებისაგან. მე იქ მოწყენილი, ნასვამი ან სამოწყალოდ ხელგაწვდილი ადამიანი არ მინახავს, საოცარი ხალხია, ალალი, მართალი, უაღრესად პატიოსანი, სამშობლოზე შეყვარებული, რევაზ ინანიშვილის პერსონაჟებს ჰგვანან».
ახლახან თბილისში გაიმართა ირანული საერთაშორისო კონფერენცია თემაზე: «ისპაჰანის სკოლა», რომელშიც ირანელ მეცნიერებთან ერთად ფერეიდნელი ქართველი საიდ მულიანიც მონაწილეობდა.
«გულისა და სულის ძირიდან მოგესალმებით, ჩემო თანანერგებო და თანაფესვებო, მიიღეთ გულთბილი სალამი შორეული ფერეიდანიდან», - ასე მიესალმა საქართველოს საიდი, რომელიც თავის თავს ქართული ენისა და ერის მორჩილს უწოდებს. რამდენიმე წელია, ფერეიდნის ქართულ საზაფხულო სკოლებში ქართულ ენას ასწავლის მშობლიურ ენაზე ლაპარაკის მსურველ ფერეიდნელებს. საგანგებოდ მათთვის იაკობ გოგებაშვილის «დედაენაზე» დაყრდნობით ქართული ენის თვითმასწავლებელიც დაუწერია. ის ქსეროასლებად ვრცელდება ირანელ ქართველებში. «ნეტავი დადგეს დრო, როდესაც საზღვარგარეთ მყოფ ყველა ქართველს მშობლიურ ენაზე წერა-კითხვა ეცოდინება», - ოცნებობს საიდი. იგი საშუალო სკოლასა და უნივერსიტეტში ირანის ისტორიასა და სამშობლოს სიყვარულს ასწავლის ირანელ მოსწავლეებს და სტუდენტებს. ქართული ენის თვითმასწავლებლის გარდა მას ორი შესანიშნავი ნაშრომიც გამოუცია ირანში მოღვაწე ქართველების შესახებ.
საიდ მულიანი: - პირველ წიგნს ეწოდება «ქართველების როლი ირანის კულტურაში, ცივილიზაციასა და ლიტერატურაში». დაახლოებით ოთხასგვერდიანია, 6 წლის წინ გამოიცა ისპაჰანის უნივერსიტეტში, როგორც ჩემი სადისერტაციო ნამუშევარი. დღეს თავიდან რომ გამოვცე იგივე წიგნი, ალბათ, ორჯერ დიდი გამოვა, რადგან უამრავი ისტორიულ-დოკუმენტური მასალა შევაგროვე ქართული, სპარსული თუ სხვა წყაროებიდან. ირანის სამეცნიერო წრეებში ამბობდნენ, ასეთი საინტერესო დისერტაცია დღემდე არავის დაუწერიაო. ქართველებზე ზღვა ინფორმაცია მოიპოვებოდა ირანულ წყაროებში, მაგრამ ასე თავმოყრილი მასალები ჯერ არ დაბეჭდილა. მინდოდა, ყველას გაეგო, რა დიდი როლი ითამაშეს ქართველებმა ირანის ისტორიაში.
წიგნი 2000 ეგზემპლიარად დაიბეჭდა და უმეტესად ირანის სამეცნიერო წრეებსა და ბიბლიოთეკებში გავრცელდა. სასურველია, კიდევ გამოიცეს, მაგრამ ამისთვის სპონსორია საჭირო.
შარშანწინ კიდევ ერთი შრომა დავწერე თემაზე «ქართველთა ადგილი სეფიანთა სამეფოში და მათი შედარება კავკასიაში მცხოვრებ ერებთან». სხვადასხვა ისტორიულ წყაროში ზოგიერთი ავტორი ცნობილ ირანელ ქართველებს სომხებს უწოდებს. ამ ნაშრომში დოკუმენტურად დავასაბუთე, ვინ ვინ არის. მაგალითად, ალავერდი-ხან უნდილაისძეზე, შაჰ-აბას პირველის მარჯვენა ხელზე, პიეტრო დე ლა ვალე წერს, საქართველოდან ჩასული სომეხი იყოო, თანამედროვე ისტორიკოსებმა, მათ შორის რუსმა ივანოვმაც, დე ლა ვალესგან გადაიღეს ეს მცდარი ცნობა, ჩემი ნაშრომის სხვადასხვა ენაზე გადათარგმნა ბევრი მეცნიერისათვის და დაინტერესებული პირისთვის ნათელს გახდის, სინამდვილეში ვინ ვინ იყო.
ქართველებს საუკუნეების განმავლობაში დიდი წვლილი შეჰქონდათ ირანის პოლიტიკასა და კულტურაში. ეს განსაკუთრებით შესამჩნევი იყო სეფიანთა დინასტიის ზეობისას. ირანში ქართველებს, ძირითადად ტყვედ ყიდდნენ. ბევრი მათგანი, ნიჭიერებითა და ვაჟკაცობით გამორჩეული, ირანის სამეფო კარზე გავლენიანი კაცი ხდებოდა, მაღალ თანამდებობებს იკავებდნენ. ერთ-ერთი პირველთაგანი ალავერდი-ხან უნდილაისძე აღზევდა. ტახტზე ასვლის შემდეგ შაჰ-აბასმა მისი წყალობით ბევრი ომი მოიგო და ამიტომაც უბოძა მთავარსარდლობა. უნდილაისძე იყო სეფიანთა დინასტიის პირველი მთავარსარდალი და ერთ-ერთი დიდი პროვინციის, ფარსის გუბერნატორიც. როგორც წესი, შაჰ-აბასი ყველა პროვინციის გუბერნატორს ამოწმებდა, მაგრამ არასდროს უფიქრია ფარსში ჩასვლა, - შაჰი უნდილაისძეს უსაზღვროდ ენდობოდა და ისე უყვარდა, მამას უწოდებდა. ხშირად იტყოდა, სპარსეთი მე მემორჩილება, მე კი უნდილაისძეს ვემორჩილებიო.
სეფიანთა დროშის ქვეშ კიდევ ბევრი ქართველი იბრძოდა, სხვები კი ირანულ კულტურას ემსახურებოდნენ. საერთაშორისო კონფერენციაზე ჩემთან ერთად ჩამოვიდა პროფესორი აჰმად ხათემი. სწორედ მან გააკეთა მოხსენება თემაზე «ქართველი პოეტები ისპაჰანის სკოლაში». როგორც ბატონი აჰმადი წერს, ქართველები ირანელებსაც კი აოცებდნენ სპარსული ენის საუკეთესო ცოდნით, საუცხოო ლექსებს წერდნენ.

- საქართველოში თითქმის არაფერი ვიცით ბოლო ერთი საუკუნის განმავლობაში ირანში მოღვაწე ცნობილ ქართველთა და მათი ღვაწლის შესახებ, ალბათ, ამაზეც უნდა დაიწეროს.
- საუკუნეების განმავლობაში ირანის უზარმაზარ ტერიტორიას ყანდაყარიდან ბაღდადამდე და ყარაბაღიდან ორმუზამდე 40 გუბერნატორი განაგებდა. მათ შორის ბევრი ქართველი იყო. მაგალითად, იუსუფ-ხანი, რომელმაც დააარსა ქალაქი სულფანაბადი, ახლანდელი ყარაქი. შაჰის კარზე ცხოვრობდნენ ქართველი მხატვრები სიაუში და ფაროს ბეი-გურჯი. მათი ნახატები დღესაც დაცულია ირანის ცნობილ სასახლეებში. მათ ხელოვნებას ეთაყვანებიან ირანში, საქართველოში კი ფართო საზოგადოებრიობამ თითქმის არაფერი იცის მათზე.
ქართველები დიდ როლს თამაშობდნენ ირანის ახალ ისტორიაშიც, მათ შორის კონსტიტუციური რესპუბლიკის შექმნაში. ირანელი ისტორიკოსი აჰმად ჩაჰრავი წერს, ჩვენ ბევრი რამ არ ვიცით ამ შესანიშნავ ქართველებზე, ამიტომ მათზე ცნობები უნდა მოვიძიოთო. აღა-მაჰმად-ხანისგან დატყვევებული ქართველებიც ცნობილი ირანელი მოღვაწეები იყვნენ. მათ შორის იყო ყაჯართა სამეფოს დიდვეზირი, მირზა-ალი-ასტარ-ხანი. ირან-ერაყის ომში ფერეიდნელი ქართველები უშიშარი მეომრები, შაჰიდები იყვნენ. შაჰიდი მას ეწოდება, ვინც ომში თავს დებს სამშობლოსათვის. რახან ერაყელებმა ქართული ენა არ იცოდნენ, ჩვენი მებრძოლები ქართულ ენას სადაზვერვო ენად იყენებდნენ, საიდუმლო დავალებების შესრულებისას ირანის პრეზიდენტმა რაფსანჯანიმ ფერეიდანში სტუმრობისას გვითხრა, ქართველები ომში ძალიან გვეხმარებოდნენ ბრძოლითაც და ენითაცო.
ირანისა და საქართველოს ურთიერთობა არ შეიძლება მხოლოდ ომებს დავუკავშიროთ. დიდი კულტურული კავშირი ჰქონდა ამ ორი ქვეყნის ხალხს, რამაც მსოფლიო კულტურას დიდი საგანძური შესძინა. უნდა მოვძებნოთ გაწყვეტილი ჟაჭვის რგოლები და ასე ავაწყოთ ურთიერთობა. წარსული კარგად უნდა ვიცოდეთ, მაგრამ იქიდან მხოლოდ კარგი უნდა ავირჩიოთ. ფერეიდნელებმა უნდა შევუწყოთ ამას ხელი. ამასთან, ისე, რომ ირანის ინტერესებსაც ვითვალისწინებდეთ, როგორც ამ ქვეყნის მოქალაქეები, და ისიც არ დაგვავიწყდეს, რომ ქართველები ვართ. ეს ორი ქვეყნის ურთიერთობაში ოქროს შუალედის გამონახვის საშუალებას მოგვცემს.

- დღეს რა როლს თამაშობენ ქართველები ირანის ცხოვრებაში?
- ირანი დიდი ქვეყანაა, აქ სხვადასხვა ხალხი ცხოვრობს. ჩვენ ყველაზე ცოტანი ვართ, მაგრამ მაინც ბევრი ქართველია დაწინაურებული.
- ეტყობა, დღეს აღარავინ უშლის ფერეიდნელ ქართველებს ქართველობას.
- ირანში სხვადასხვა ხალხის უფლებები კანონით არის დაცული. ირანის კონსტიტუციაში წერია, რომ სხვადასხვა რეგიონში მცხოვრებ სხვადასხვა ხალხს შეუძლია ისწავლოს მშობლიური ენა. ასე რომ, ჩვენც შეგვიძლია გავხსნათ სკოლები. მე და რამდენიმე ფერეიდნელმა მთავრობის დახმარებით რამდენიმე წელია ქართული სკოლა გავხსენით.
- ქართული ენის სწავლის მსურველი ბევრია?
- ძალიან ბევრი და სხვადასხვა ასაკის. რეკლამებს ვაკეთებთ, მოვუწოდებთ ყველას, ისწავლონ ქართულად წერა-კითხვა უფასოდ.
P.S. საიდ მულიანმა ამაყად მომასმენინა აუდიოჩანაწერი, სადაც მისი სამი წლის ვაჟი, პატარა არმანი, საქართველოს ჰიმნს მღერის. «მას ისევე ვასწავლი საქართველოს სიყვარულს, როგორც თავის დროზე ჩვენ და ჩვენს წინაპრებს ასწავლიდნენ მშობლები. ერთი ეს არის, ის ლამაზი ზღაპარი, ალბათ, მალე დავიწყებას მიეცემა, - ფერეიდნელმა ბავშვებმა უკვე იციან, რომ საქართველოში ჩამოსასვლელად ცისარტყელაში გაძრომა აღარ დასჭირდებათ. საბედნიეროდ, კარი გახსნილია, მშვიდობა იყოს», - ამბობს საიდი.
როგორც საიდის ქართველი მეგობარი გიორგი ალავერდაშვილი ამბობს, კარგი იქნებოდა, თუ თბილისში ერთ-ერთ ქუჩას ცნობილი საზოგადო მოღვაწის, პედაგოგის, ეთნოგრაფისა და ფოლკლორისტის ლადო აღნიაშვილის სახელი მიენიჭებოდა. აღნიაშვილი პირველი ქართველი მოგზაური იყო, ვინც საუკუნის წინ ფეხი დაადგა ფერეიდნის მიწას და იქაურ ქართველებს აქაურებისაგან გატანებული სიყვარული ჩაუტანა. სხვათა შორის, ბატონი ლადო საქართველოში არ ახსოვთ ისე კარგად, როგორც ფერეიდანში. კუკიის სასაფლაოზე განსვენებულის საფლავს მხოლოდ ფერეიდნელები და თითო-ოროლა აქაური თუ მოინახულებს ხოლმე

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined07 Nov 2007
Posts2121
კარმა103
OFFLINEPROFILE
უნა მუჯერ! მინდა ავღნიშნო,რომ ძალიან საინტერესო თემაა! მე თვითონ მიუხედავად იმისა ,რომ ბევრი გამიგია და ისტორიიდან მისწავლია ბევრი რამ ფერეიდნელებზე ვერაფერს დავამატებ,მაგრამ თიტოეულ მათგანს ვუსურვებდი ღვთის წყალობას! ღმერთი ფარავდეთ! ისინიც ხომ ჩვენი სისხლი და ხორცი არიან! მადლობ ამ თემისთვის!

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined18 Dec 2007
Posts439
კარმა58
OFFLINEPROFILE
გაიხარე კარამელკა... არავის გაქვთ სურვილი რაიმე დაამატოთ? :( ან ვინმეს თუ გქონიათ შეხება მათთან ან რავი რამე... მე რასაც მოვიძიებ დავდებ...:*

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined18 Dec 2007
Posts439
კარმა58
OFFLINEPROFILE
თუკი წინაპარს შანთებით
ვერ დაავიწყეს ქართული,
თუ დღესაც მღერის ქართველი
ფერეიდანში ფანდურით,

შენ აქ რა ღმერთი გაგიწყრა,
ვინ იყო შენი გამზრდელი,
შენი გულისთვის დამიწდა
როცა ამდენი ქართველი?!

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined05 Dec 2007
Posts405
კარმა50
OFFLINEPROFILE
ამ თემისათვის კი დიდ მადლობას მოგახსენებ უნა.
მართლაც რომ ფრიად საინტერესო თემაა. ბევრი რამ ვიცოდი ფერეიდნელი ქართველების შესახებ მაგრამ ისტორიულ გოკუმენტებთან შეხება არ მქონია.თუ გაქვს კიდევ რამე მასალა დადე სიამოვნებით წავიკითხავ. კიდევ ერთხელ მადლობა.

ციტირება პასუხი
   
 
+ ახალი თემა ↩ პასუხი  [ 1780 posts ] 
დესპანი