↔
დესპანი
შენ სამშობლოში შენი ოჯახის დესპანი უნდა იყო და სამშობლოს გარეთ - შენი ერის დესპანი,
რადგან შენი საქციელი შინ, შენი ოჯახის სახეა და გარეთ - შენი ერის! ...
ჭაბუა ამირეჯიბი - "დათა თუთაშხია"
ჩვენი საყვარელი ლექსები


+ ახალი თემა ↩ პასუხი  [ 4161 posts ] 
ავტორიMessage
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined07 Mar 2009
Posts395
კარმა0
OFFLINEPROFILE
ქალს სილამაზე ხილადა
ვსთხოვე - არ დამაძლევინა!
დავღონდი, წყალი მომწყურდა,
წვეთი არა დამალევინა!
მომხედა, თოლნი შემყარა,
ნაწინწკლებ წამაყრევინა,
დამცხო, ავინთე, გავწითლდი,
თავი ძირს დამახრევინა.
სიტყვები გადამავიწყა,
ენა სულ ამარევინა.
არც მითხრა, მოდი, არც წადი,
არც თავი დამახწევინა.
ტიალი, რაი ყოფილა,
თავბედი დამაწყევინა,
დახე წყეულსა დიაცსა,
რა დღემდე მომაღწევინა!

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined07 Mar 2009
Posts395
კარმა0
OFFLINEPROFILE
არაგვს
ვაჟა ფშაველა
დაწუხებულმა, არაგვო,
რო გნახე, გავიხარეო,
სრულიად გამოვიცვალე,
წელშიაც ავიხარეო.
რა ლამაზია, წყეულო,
შენთ ზვირთთა ლაღნი ჩქერანი,
გააფთრებულსა ტალღასა
კლდეს რო წაუვლენ თქერანი!
შენ თვალს გარიდებ მაშინა,
მთებისკე მწადის ცქერანი,
უნდომლად მამინდებიან
ბედკრულს ბედკრულნი მღერანი.
გულიც იქ იწევს, თვალიცა,
იქ რო მაღალი მთებია,
ვინც რომ გიჟმაჟი გაგზარდა,
ვის ძუძუც პირში გდებია, _
იმათ კალთაზემც მოვკვდები,
მათ ლოდი გულსამც მდებია!
ზაფხულში აყვავდებიან
მკერდნიც კი სალის კლდისანი,
ყვავილთ პირს ეკონებიან
ცივნი ნამცვრევნი ცისანი.
გაჰყუჩებია ნიავსა
ჯიხვი, ყელ-ყურით ლამაზი,
აღარ აჩხერებს ქვიშათა
კლდით კლდეზე მხტომი გავაზი.
ხან რომ ცა მაიღრუბლება,
ჩაბნელდებიან ხევები,
გაჩნდება მეხთა ტკრციალი,
ათრთოლდებიან ხეები,
კლდეებზედ დაიკეცება
სვავთა და არწივთ ფრთეები.
თმებს უკუიყრის ნაკადი,
ცისაკ დაიწყებს ცქერასა,
შაჰყურებს გაოცებული
შავის ღრუბლების მღერასა.
რა ყურმა უნდა გაუძლოს
იმ მთების გულის ძგერასა?!
ხშირად მოხეთქილს წვიმასა
სიპისა აქვის ღარები,
აქა-იქ გაიმტვრევიან
პირგაშაული ღვარები.
იზიდებიან შენკენა
ის გრძნობისაგან მთვრალები,
იმათ ვეღარა დაიჭერს,
თუნდ რკინის დახვდეს კარები!
ახლა ავდარიც გადიყრის
და მზეც გადივლის გორასა,
ნაწყვეტ-ნაწყვეტი ნისლები
ხევებში სდგამენ გორასა.
ვეღარა ჰბედვენ ბეჩავნი
მთებისად მეხის სროლასა,
მაგრამ ფიქრობენ ვაჟანი
სახვალიოდაც ბრძოლასა

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined07 Mar 2009
Posts395
კარმა0
OFFLINEPROFILE
გულს
ვაჟა ფშაველა
გულო, ჩემს ხელთ ხარ ცოტა ხანს,

შემდეგ იქცევი მიწადა,

მანამა სცოცხლობ ჩემთანა,

შენც უნდა იყო ბიჭადა!

რაც-კი რამ სასიცოცხლოა,

შესვი, დალიე ხარბადა:

ზოგი გვირგვინად დაიდგი,

ზოგი ჩაიცვი კაბადა,

საწყევრად ისიცა კმარა,

როცა ვიქცევით ლაფადა;

როს მიწას ვიწვნეთ უგრძნობლად,

ჭია-ღუების საჭმელად,

აღარ გვეცალოს სატირლად,

აღარც სიმღერის სათქმელად,

სამარის ქვასა ზედ ეკრას

ნარი და შამბი სანთელად;

ცა სჭექდეს, წვიმაც დიოდეს,

დილის მზეც ამოდიოდეს,

ურიცხვი გუნდი ყვავილთა

მიწიდამ გამოდიოდეს,

სატრფო ჰკოცნიდეს სატრფოსა,

ჩვენ ერთიც არ მოგვდიოდეს!

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined07 Mar 2009
Posts395
კარმა0
OFFLINEPROFILE
ვიცანი, ღმერთო, სამყარო
ვაჟა ფშაველა
ვიცანი, ღმერთო, სამყარო, -

ეს შენი დანაბადები, -

იმისი ავლა-დიდება

და შიგ საგძალი ნადები;

მბოჭავს, არ მათავისუფლებს

გარს შემორტყმული ბარდები;

დღეს გულსაცა სწვავს, კუჭსაცა

გუშინ ნაჭამი ქადები.

რად გვინდა, ნეტავ, სიცოცხლე,

ეს ამოდენა ამბები,

თავში სიცილი, მოლხენა,

ბოლოს - ვაი და დარდები!

განგების სათამაშოდა,

გასართობად ვართ გამხდრები;

ერთია, თუნდა ჩვენ ვიყვნეთ

და თუნდა მინდვრის თაგვები:

გავერანდება ერთხელაც

ტურფად შემკული ბაღები,

ჩამოინგრევა დარბაზი

და სრა-სახლების თაღები;

ცრემლს დაუწყებენ ფრქვევასა

დღეს მოლხინარი ბალღები.

ამას ბჭობს, ვისც აბარია

განგების ბჭეთა საღები.

ასეა, ვიცით კარგადა,

ამ წუთისოფლის თვისება,

ვერაფერს ვიზამთ ომითა,

არას გვიშველის გინება,

ქრთამი და ხვეწნა-მუდარა,

ხმალ-ზარბაზნების ღირება,

დიდი ჭკვა, გამოცდილება,

ქველობის გამოჩინება.

განგების გასართობნი ვართ

ჩვენის ჭირით და ლხინითა,

ამის მეტს ვერ თუ შესძლებდა,

ღმერთმა ინება იმითა -

დაგვღალოს, ოფლი გვადინოს,

მერე გაგვაძღოს ძილითა,

რომ ბოლოს სიტკბო ვიგემოთ

გამსჭვალულებმა ჭირითა.

ალბათ, ასე სჯობს, ჩვენ ვცდებით,

ვერ ვსაზღვრავთ ჩვენის ტვინითა

იმას, რაც წარმოსდინდება

სიწმინდის ჭურჭლის პირითა!

1903 წ.

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined07 Mar 2009
Posts395
კარმა0
OFFLINEPROFILE
ისევ შენ, ისევ, ქალაო
ვაჟა ფშაველა
(სიმღერა)

ისევ შენ, ისევ, ქალაო,

მომხედე, გამიცინია.

შენ მაინც ნუ მიღალატებ,

მოვკვდები - დამიტირია.

მაღლისა მთისა წვერზედა

საფლავი გამითხაროდი,

ჩემის სამშობლოს ქვიშანი

ხშირ-ხშირად მომაყაროდი.

ქვეყნისგან დავიწყებულსა

შენც დამივიწყებ მალეო,

მალე იშოვი საქმროსა,

უკან გაჰყვები ხვალვეო.

ემ კლდეებს მაინც შესტირე

დანაბარები ჩემია:

იდგნენ გულ-სალნი ამაყად,

არ შამაუშვან მტერია!

ნუ დაიწყებენ ჩამოშლას...

არწივთ მოზარდონ წიწილნი,

დაჰბრუნონ ჩემსა სამარეს,

მალ-მალ მაიღონ ბიბინი;

მთებმა ახარონ ყვავილნი,

კისრით ატარონ ნისლები,

მკვდარს გულზედ ნამი მანამონ, -

ისევ ცოცხალი ვიქნები.

1886 წ.

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined30 Nov 2008
Posts4430
კარმა0
OFFLINEPROFILE
სიყვარული

შენმა სურვილმა დამლია,
შენზე ფიქრმა და სევდამა,
შორს წასვლამ, ხშირად გაყრამა,
გულის თვალებით ხედვამა;
მაოცებს შენი გამზდელი,
ვინც შენ გაგზარდა დედამა...
კარგი ხარ, აღარც კარგი ხარ,
მე გულს მაწევხარ ნისლადა,
მინდა, რომ მძულდე, მოგშორდე,
გულზე მობმულო ღვიძლადა.
მაგრამ ტყუილად ვცოდვილობ:
ვერ ვძლევ შეჩვეულს გრძნობასა.
მთელის ხმელეთის სწორი ხარ,
ვინ მიზამს შენოდნობასა?
ვინა სთქვა: “ტრფობა ბერდება
და სატრფიალო საგანი,
ყინულის ეკალს დაისხამს
წამწმები ცრემლით ნაბანი,
ცრემლითა ნასურვილევით,
დრო რა გაივლის და ხანი?!”
ცოცხალი პირქვე დამმარხეთ,
დამხურეთ მიწის საბანი,
თუ ჩემს შენდამი სიყვარულს
დაეკლოს ერთი ცვარია.
თუმცა რაც პირველად გნახე,
მას შემდეგ კარგა ხანია,
ცოცხალს შენა მფენ გულზე ვარდს
თუ ავდარი, თუ დარია,
საფლავშიც შენზე ვიფიქრებ,
შენგნით ვიცოცხლებ მკვდარია!

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined07 Mar 2009
Posts395
კარმა0
OFFLINEPROFILE
კლდე და მდინარე
ვაჟა ფშაველა
I

კლდეს შაეზღუდა ხეობა,

რაზეც მდინარე დიოდა, -

სალსა, ასპიტსა, დიდრონსა

ფერფლიც-კი არა სცვიოდა.

მდინარე უყეფს: “გზა მომეც,

კლდეო, გამიშვი წინაო;

აქ ქვა-ლოდებზე ხტომამა

ძალიან დამაშინაო...

მინდა, რომ ბარად ჩავიდე,

იქ მოვიპოვო ბინაო.

გამიშვი, შენი ჭირიმე,

აქ ყოფნა მომეწყინაო”.

და თან კლდის კალთას ეხვევა,

ხელ-ფეხს უკოცნის ზვიადსა,

ვით ბავშვი თავის დედასა,

ვედრებას ეტყვის ფრიადსა.

- “რას ამბობ, ცეტო? - კლდე ამბობს, -

სიტყვას რად ამბობ მცდარესა?

მე მოვკვდე, შენ-კი იტლინკო,

სად თქმულა, რომელ მხარესა?!

როგორ კარგი რამ მირჩია,

უყურებთ გასახარებსა!”

ათასჯერ სთხოვა მდინარემ,

ათასჯერ ქუდი უხადა,

მაგრამ კლდემ ისევ და ისევ

თავისი გამოუცხადა.

მდინარე მაინც არ ტყდება,

თუმც ცდა მიუდის ცუდადა,

მაინც კლდეს ეალერსება,

გადიქცა კატის კნუტადა.

კლდე შუბლს არ იხსნის, მაღლიდან

მდინარეს დასცქერს მრუდადა,

- არ შეიძლება, - ბუტბუტებს, -

თუნდა გაიჭრა ხუთადა.

სხვა გზა მოსძებნე, სხვა მხარეს,

ნუ ამეთრიე კუდადა!..

ეს სთველში მოხდა, როცაა

წყალთა და ბალახთ მცირობა...

მდინარე იმედს არ ჰკარგავს,

შეუდრკელია გმირობა!..

მძიმე რამ ზამთარი იქნა

იმ წელს, - ორ ადლზე დათოვა;

გაზაფხულს ზვავმა მდინარეს

უხვად სინესტე აწოვა:

ჯაგარ-აშლილი მოგრგვინავს,

მთა და ბარს აქცევს ქოთითა;

კლდეს აღარ ეალერსება,

კარზე მიუხტა შფოთითა;

უტევს, აღადრის გულ-მკერდსა,

ვით ვეფხვი თვის მსხვერპლს ტოტითა.

კლდეზე ტალღები ტყლაშუნობს,

თითქოსა სცემდენ შოლტითა!

კლდე წარბს არ იხრის, იძახის:

“აბა რას მიზამთ, მოდითა!”

მდინარეც უკან არ იხევს,

მორჭმული სალტა-კოტითა:

“გამიშვი, თორო დაგანგრევ!” -

თან დაჰკიჟინებს ხმიანად,

და თითო დაკვრა ლახტისა

სჩანს კლდისა დამაზიანად.

ერთი თვის შემდეგ კლდე ბორგავს

და აღარ ამბობს ჭკვიანად!

გაჰხუნებია საჩერნე,

ჯაჭვ-მუზარადი ხმლიანად;

ლამის რომ გმირი დამარცხდეს

და გახდეს ოხერ-ტიალად, -

იქცეს მის ტყლაპად, სათელლად,

მის ტალღთა დასაყიალად.

II

მეხუთე კვირა შესრულდა

კლდის და მდინარის ბრძოლისა,

და საქმე მოხდა საგრძნობი

ცისა და მიწის შორისა:

კლდისა მოისმა ქვითინი,

მედგრად გაისმა ჯახანი,

წყალმა მეორე მხარესა

კლდისას გაიღო ჩქაფანი,

და გაიჭიმა ხევზედა,

როგორც გუთანში ჭაპანი,

ქედსა ასწია ამაყად,

შეათამაშა ფაფარი;

დოსტოღრივ მიდის უშიშრად,

არა სჭირდება ჩაფარი,

ანგრევს, რაც უშლის მგზავრობას,

დალეწა ყველა საფარი.

ნიშს უგებს კლდეს და მისძახის:

“შენი ბიჭობა სად არი?!”

ახალის სანახავითა

გაოცებულა მთა-ბარი.

გალაღებული ჭალაზე

მაიზლაზნება მღერითა;

საამო სანახავია

გამარჯვებულის ფერითა.

ხარობენ ის და ქვეყანა

ერთმანერთისა ცქერითა...

წავიდა, გაივაკევა,

ჰრწყავს და უმღერის ველებსა,

თან ატრიალებს ტალღებსა,

ვით მოთამაშე ხელებსა.

1899 წ.

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined07 Mar 2009
Posts395
კარმა0
OFFLINEPROFILE
ეგლექსიც დავაგდე მაგარი ლეკსიაა . სიყვარულიიი ეჰჰჰ სიყვარულოოო რადროიყოოო=tavfx= =tavfx= =tavfx=

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined07 Mar 2009
Posts395
კარმა0
OFFLINEPROFILE
მთათ მითხრეს...
ვაჟა ფშაველა
მთათ მითხრეს: “ნუ დაგვივიწყებ,
კარგად აგვხედე, ჩაგვხედე;
ჩვენსავით იდეგ მტკიცედა,
ვინძლო აროდეს დაჰბერდე.
ცხოვრება ჭირიანია,
ჭირით არ ერთით, ორითა,
შენაც მოგაცხობს ბევრს რასმე,
არ აგაშმოროს შმორითა.
ჩვენ დაგვიძახე მკურნალად,
წამალს მოგაწვდით შორითა.
ათასი ვნახეთ ვაება,
ას-ასჯერ რისხვა ციდამა:
სეტყვა, მეხი და ქარბუქი,
ყინვა, თოვლ-ჭყაპი ღვთიდამა.
დიდმა დარდმა და ვაებამ
დაგვაზიანა ვითამა?
ჰხედავთ, რომ გაზაფხულზედა
ღვარები მოჰხეთქს მთიდამა.
გადვიგდებინებთ მაშინა
ყინულის ლოდსა ქედითა,
თუ გუშინ მკვდრადა გვსახავდენ,
დღეს ამდგარნი ვართ მკვდრეთითა;
ბუნებისა ვართ გვირგვინი
შეუპოვარის მკერდითა.
აგვიყვავდება გულ-მკერდი,
გავფენთ ქუჩსა და მუროსა;
მშობადი ძალი გულისა
შიგით აგელებს უროსა;
კაცი სად არის, მის ჩქამი
დადგეს და დაიყუროსა.
განა მშობელმა შვილისთვის
უნდა რამ დაიშუროსა?
ნაყოფი გულის ბგერისა
დაგვესახება გარეთა;
დადის ზედ აუნუსხველი
ცხვარი და ძროხა მთაზედა;
არჩვთა, შუნთა და ხარ-ჯიხვთა
რქა გადუდვიათ რქაზედა;
კაკბის, შურთხის და როჭოსი
ბოინი გვიდგა კარზედა,
გასასუქებლად ლუბ-მჭლენი
აქ მოიბრძვიან მაზედა.
სულ ჩვენს ალერსში არიან
ხშირნი ვარსკვლავნი ცაზედა.
მზე, მთვარე ვერ მოიჭირვებს,
შუქი არ დაგვკრან ფხაზედა.
წინათ ჩვენ გვეამბორებენ _
მთებს არ გასცვლიან სხვაზედა.
ხოლო მგზავრობა ვერ ვიცით,
ჩვენ ვერ შავდგებით გზაზედა;
არც ვის უქივართ სიმარდით,
არც ვის მოვწონვართ ხმაზედა.
გვიცნია შეუდრკელობა
მთას დაკერებულს მთაზედა”.

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined07 Mar 2009
Posts395
კარმა0
OFFLINEPROFILE
მოხუცის ნათქვამი
ვაჟა ფშაველა
I

დავბერდი, შვილო, დავბერდი,

ამიკანკალდა მუხლები;

ათრევას, - ზეზე დადგომას

მთელი დღე-ღამე ვუნდები.

მაგრამ ტიალი ე გული

წინანდებულად ცხელია,

მესმის რა თოფის გრიალი,

აღარ მასვენებს, - ხელია.

ვაჰმე, სიბერემ წყეულმა

გრკალად მომხარა წელშია!

რომ საქართველო თათარმა

აიკლოს, ჩაწვას ცეცხლშია,

ვერ მოვახტები ლურჯასა,

ხმალს ვერ შევირტყამ წელზედა,

ჩვენის რჯულის მტერს, მუხანათს

ზიანს ვერ დავდებ მკერდზედა.

ეს რა დროებას მოვესწარ?

გამოიცვალა ქვეყანა:

მამალიც ყივის სხვაგვარად,

კაცსა სძულს მისვლა კაცთანა;

ბიჭები გალაჩრებული

ყბედობენ სიყვარულზედა;

უმსგავსო მათი სიცილი

ეკლად მეხევა გულზედა.

რომ გავიარო ტყის პირად

ჩინჩხვრების მოსაკრებადა,

მთელ ცისმარე დღეს ერთპირად

სხედან დუქნის წინ ერთადა.

მათ სასიმღერო ლექსები

მარტო ღვინო და ქალია...

ამგვარს ვაჟკაცებს ქალებიც

თან სდევს, ვით ყანას კალია.

სცხვენოდეს ახალ-უხლებსა,

კაც იყოს, თუნდა ქალია,

რომ მთელი მათი არსება

ფუჭმა საგნებმა დალია!

კაცმა ქალობა დაიწყო,

კოხტაობს, სიტყვა-ნაზია,

ფერსა და უმარილს ისომს, -

მაშ არ მომივა ბრაზია!?..

ჩემს დროსა ქალი ვაჟკაცსა

შეიყვარებდა მაშინა,

როცა ჰხედავდა მებრძოლსა

შეუპოვარად მტრის წინა.

ჩემს დროს ლამაზი ვაჟკაცი

არ იყო ქალის პირისა,

არამედ შავი, მამაცი,

მუხლ-მგელი, გულით რკინისა.

ქალი და კაციც გაფუჭდა -

აღარ სძევთ ძველი ფერია,

მათ გულში ქაჯი დაბუდდა,

კაცის ნამუსის მტერია.

აფსუსო, ძველო დროებავ!..

არ დაბრუნდები ნეტარა?!

რომ ამაყობდეს დიაცი

ქმრის სიმამაცით მკვეხარა?

II

ერთს ამბავს გეტყვით, შვილებო,

ჩემის თვალითა ნანახსა,

მაშინდელს, როცა ტყვიის ხმას

ვეძახდით დედის ნანასა.

ერთხელ გავარდა ამბავი,

მოდის თათრების ჯარიო,

ჯარს მოთავეობს მაჰმადი,

ქრისტიანების მსრავიო...

მაშინ მეფობდა ერეკლე,

ჩვენი პატარა კახია:

ქვა-კირით არის ნაგები,

გულთაფლი, სახით მკვახია.

ჟინვანს მოვიდა ქაღალდი,

მოწერილობა მეფისა:

“აბა, არაგვო, აჩქარდი,

შენი ერეკლე გელისა.

ნუ მაჭმევთ თათრების ჯავრსა,

თქვენს მკლავებს ვენაცვალები,

თუ აიკლებენ ტფილისსა,

სჯობს დავითხაროთ თვალები”.

ეს ხმა გავარდა სოფელში,

აღელვდენ ვაჟკაცებია,

სოფლიდამ სოფელს გასძახის

ბუკის, ნაღარის ხმებია.

ფხიზლადა მყოფნი გუშაგნი

მთიდამ ამცნებენ სოფლებსა,

რომ გამოვიდნენ გულადნი,

ექმნენ მფარველად ობლებსა.

რა ვნახე მეფის ქაღალდი,

გულმა დამიწყო ფრიალი:

თვალთ მომეჩვენა ვაჟკაცნი

ომი, შუბ-ხმალთა ტრიალი.

ყმაწვილად ვიყავ მაშინა,

ახლად წვერ-შემომდინარი,

ომი ქორწილი მეგონა,

სისხლის რუ - წყარო მდინარი.

მკლავთა დამიწყეს თამაში,

და მირბენს ჟრუანტელია;

ხირიმი მიძე კალთაში,

ხმალზედ მიჭიდავს ხელია.

III

ველი, - სადა და როდისა

თქრიალს მოიღებს ჯარიო,

რომ მეც მოვახტე შავრასა,

პირს დავისახო ჯვარიო;

მეც მერგოს წილად ომს ყოფნა

მფარველად მამულისაო, -

ისე ჰგონია მაშინ კაცს,

ნათლული არის ღვთისაო.

დიდი ზარი აქვს მაინც ჯარს,

მას შაედრება ვერა-რა,

ბუკსა, ნაღარას, ბაირაღს

ვერსად წაუხვალ, ვეღარა!

არ გაუვლია დიდხანსა

თოფის ხმამ მთანი არია,

ნუგეში ეცა ყველასა,

სთქვეს: ეგ მთიელთა ჯარია.

ცოტა ხანს შემდეგ მოისმა

მათი სიმღერა მკვნესარი...

არწივთა მაღლის მთისათა

ნეტავ რად უნდათ მქებარი!..

ათასფეროვნად ჩაცმულნი,

შესახედავად კარგნია,

დინჯმოუბარნი, გულტკბილნი,

გაჭირვების დროს მარგნია.

რკინას იცომენ ტანზედა,

თავზედ მუზარადს იდგამენ...

თუ საქმე მიდგა ხმალზედა,

შენს მტერს, რო საქმეს იზამენ!

რაც უნდა მტერი მოვიდეს,

არვინ შეიმჩნევს ჭირადა,

ხმალს აშველებენ ფარებსა,

მტრისას დაიკვრენ ძვირადა.

წინ მოუძღოდა დროშითა

თეთრწვერა ხევის ბერიო,

თითქოს მოჰქონდესთ კულუხი,

სიმღერით მოსდევს ერიო.

ჩვენებიც შაკრბენ, მოვიდნენ,

მე მიმელიან მარტოსა;

დედა მიმზადებს საგძალსა:

პურსა, ყველსა და ხაჭოსა.

ქალებს დაუბამ ფერხული

და გასძახიან არაგვსა:

“არაგვო, უყარაულე

ომში მიმდინარს ლაშქარსა.

თუ ვინმე გამოქცეული

ურცხვად მოადგეს შენს კიდეს,

ლამი აჭამე შერცხვენილს,

რომ სახლში ვეღარ მოვიდეს!”

წინ მივეგებეთ, დავძახეთ:

“მთიელებს გაუმარჯოსო,

ხარობდეს საქართველოი,

თათრები დაუმარცხოსო!”

იმათ იშიშვლეს ხანჯლები,

გავარდა თოფი თოფზედა,

დააფთრებული ცხენები

ჰფეთქენ, დგებიან ტოტზედა.

IV

როცა ღრმა-ღელეს გავედით,

ვნახეთ მთის წვერზედ მხედარნი,

ლამაზად ჩანდნენ გორის პირს

ჩვენისა გზისა მკვლევარნი.

თითით უღერდა ჩვენზედა

თეთრცხენოსანი კაციო,

მას სხვანი ედგნენ გვერდზედა -

არ ითქმის მათი ფასიო.

მაშინვე იცნეს ბიჭებმა,

სთქვეს: “ის ერეკლეს ცხენია,

სწორედ ის არის. ღვთის მადლმა,

მეფე ერეკლე ჩვენია”.

ერთს წამს მოსხლიტეს მერნები,

მეც გამიფიცხდა ცხენიო,

მაგრამ ჯარს უკვენ მივყვები,

მოვქანჩე ელვებრ მფრენიო.

მე არ მენახა ჯერ მეფე,

მის ნახვა მეკრძალებოდა,

სალამს ვერ გავუბედავდი,

მიტომ არ მეჩქარებოდა.

მეფეც დაიძრა ამალით

პირდაპირ ჩვენკე დენითა,

და ჩვენც დოსტოღრივ მივედით

თოფ-იარაღის ჟღერითა.

აყვირდნენ ფშაველ-ხევსურნი,

მოხევე-გუდამაყრელნი:

“შენს წინ ვართ, ბრძანებას ველით

შენნი ერთგულნი ქართველნი...

მეფე გვიცოცხლოს ზეცამა

ნუგეშად იმის ყმათაო,

ბარად თუ მთაში წაბძანდეს,

ჰფარვიდეს უფლის კალთაო!..”

მე უკან ვინაბებოდი,

როგორც ყანაში მწყერია,

მსურდა ქურდულად შემეტყო

მეფის ერი და ფერია.

ის უცინოდა მისულთა,

როგორც ძმა თავის ძმათაო,

ჰკითხავს შინაურს ამბავსა

თავისთან შეზდილთ ყმათაო,

რომელთაც სიყრმე აქციეს

სიბერედ მტრისა ლევაში,

და წამოსულან ნებითა,

რომ გასწყდენ ქვეყნის წევნაში.

თითო ისეთი მოსჩანდა,

როგორც ვეშაპი ცხენზედა;

ზავთი იმათი ზღვას ჰგვანდა,

კლდე უყელყელებსთ მკერდზედა.

ერეკლე ცხენზედ ჰშვენოდა,

მამაცად მოცქერალია;

უხდება ბებერს არწივსა

შეჭმუხვნით სახე მკრთალია.

მთელი სიტურფე ქართლისა

იმას ესვენა მხრებზედა,

როგორაც შუქი მთვარისა

იალბუზისა ქედზედა.

ზედ აკვდებოდა საცმელი,

წმინდად ნალესი ხმალია,

მე თვითონ ვიყავ მნახველი,

ვისაც ჰკრა, - სული დალია.

V

ერეკლეს მარჯვენა ხელი,

თავის გვერდთ ედგა ლევანი,

მამაზედ უფრო გულტკბილი,

თვალმარდი, როგორც ჯერანი...

გულით მას ვებრალებოდით,

მოეწყლიანნეს თვალები...

რადღა გვინდოდა მოზარედ

შავად ჩაცმული ქალები,

როდესაც მეფე დასტირის

ჯარში მიმდინარს ხალხსაო?!

მაგრამ რას იზამ, თუ გცემენ,

როგორ სჭამ მტრისა ჯავრსაო?..

თვითონ ერეკლეს ვამჩნევდი,

ებრალებოდა ხალხიო,

მაგრამ ცრემლებსა ჰმალავდა,

არ მგმონ პატარა კახიო;

არ დააბრალონ ცრემლები

სიმხდალე-სიბერესაო,

არა სთქვან, - სუსტი ყოფილა,

ცრემლი სდის ერეკლესაო.

VI

აქით წავედით ქალაქსა,

იქ დაგვხვდნენ ქართლელ-კახელნი,

პურით და ღვინით გათქმულნი,

დიდის წვა-დაგვის მნახველნი.

ყველანი შევკრბით ერთადა,

შევკარით ძმური პირობა:

“ქუდი ნუ ჰხურავ თავზედა,

ვინც არ იჩინოს გმირობა;

ვინაც ცოცხალი მტერს დაჰრჩეს

საყმედ და სასაცილოდა,

ღვთისაგან წყეული იყოს

გვარით საშვილიშვილოდა!

თუ ვერ შევიძლოთ საცადი,

გაგვწირონ სასიკვდილოდა,

მოვკვდეთ - გვეხუროს მიწისა

ნაბადი, გასათბილოდა”.

ქალაქით კრწანისს გავედით,

ველოდებოდით მტერსაო,

შორს მოდიოდნენ წყეულნი,

ცაში ადენდენ მტვერსაო.

დაჰკრეს ნაღარას. საყვირსა,

აქოთდა გიჟი ბუკები,

ჩვენი აქ, იქით თათრისა,

ღვინოსებ სისხლის მდუღები.

ცამ მოიღრუბლა. მიწამა

ასტეხა გლოვა-ზარია,

სისხლისამ მორწყო წვიმამა

ქართველთა მთა და ბარია.

VII

როგორც ღრუბელი, მოვიდა

მრისხანედ თათრის ჯარია;

ისეთი ვსჩანდით იმასთან,

ვით ზღვასთან წვიმის ცვარია...

მაგრამ ვინ იტყვის იმასა -

მტერი გვაჭარბებს რიცხვითა;

ბევრჯელ უტეხავ ქართველსა

კლდეები გულის ფიცრითა!

შემოკვალთულნი ჩოხებში

მტერს უცდის ქართველებიო

და გველის-პირულს ფრანგულებს

ადნება ქარქაშებიო.

რა ვნახეთ მტერი, მივცვივდით

ხმალ-მოწვდით, გამალულები

და დავინთქენით სპარსებში,

გარს მტრისგან შემორტყმულები.

ხმალთ სტვენას, ცხენთა ჭიხვინსა

ბანს აძლევს სისხლის ჩხრიალი

და თავმომწონე დროშებსა

ჰაერში გააქვს ფრიალი.

აბრაშუმზედა ნაკერი

ბრწყინვალებს ჩვენზედ ჯვარია -

იმისი შემაცქერალი

იბრძვის ქართველთა ჯარია.

იბრძვიან გამწარებულნი,

თითო ოც-ოცის მკვლელია...

მაგრამ დავმარცხდით სიმრავლით,

გაცუდდა ვაჟკაცთ ხელია!

გაწყდნენ სამშობლოს ერთგულნი,

მტრისა სისხლითა მთვრალნია,

დაიგეს მიწის ლოგინი,

დახუჭეს მუდმივ თვალნია.

იმათ ადგება ნათელი,

დასტირის ღამ-ღამ მთვარეო;

მათ სიმამაცის მნახველი

დღესაც ჰკვნესს არე-მარეო...

არაგვის პირით წასული

მე დავრჩი ვარმად ცალია,

მიპოვნა ერთმა მეცხვარემ

დაჭრილი, ცოცხალმკვდარია.

გადავრჩი, მაგრამ სიცოცხლე,

შვილებო, ჩემთვის მწარეა:

ქართველთ ქვის სეტყვა გვეწია,

სპარსთ-კი დაუდგათ დარია.

ამ ჭირთა ჭირმა, სიბერემ

შეჭამა გული, ტვინია,

არ მომდევს ღონე, არც მუხლი,

რომ მით მოვიკლა ჟინია...

ეს სთქვა თეთრწვერა მოხუცმა

და გადმოჰყარა ცრემლები,

თან ჩამოისო წვერზედა

დამჭკნარი, წმინდა ხელები.

1886 წ.

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined07 Mar 2009
Posts395
კარმა0
OFFLINEPROFILE
უნუგეშო ყოფნა
ვაჟა ფშაველა
იას, ბნელს ხევში მოსულსა,
დიდი ჭანდრები ჰფარავდა,
ეწადა დიდხანს სიცოცხლე,
წადილს აღარა ჰმალავდა:
ინაბებოდა, ჰკრთებოდა,
მზის სხივს ელოდა მაღლითა;
შეჰფოფინებდა სამყაროს
გაშტერებულის თვალითა,
მზის სხივი აკლდა, ელოდა,
მზე აღარ ამოდიოდა,
ჩიქილად მისი სხივები
თავზე არ ეფინებოდა.
ამოიკვნესა ჩაგრულმა,
გულმოკლულს ეტირნებოდა.
მზე ვეღარ აწვდენს სხივებსა
ბნელის ჯურღმულის წყვდიადსა,
ვერ უმთელებდა წყლულს გულსა
ფერგახუნებულს იასა.
ია სჭკნებოდა, კვდებოდა,
მიწასვე ებარებოდა.
გაღმა კი ყვავილთა გუნდი
სამოთხეს ედარებოდა;
მზე უხვად ნათელსა ჰფენდა,
ჯავრი არ ეკარებოდა,
იას სიკვდილი ამ დროსა
მით უფრო ემწარებოდა:
ჰხედავს, რომ სხვანი ლხინობენ,
მას მიწა ეფარებოდა.

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined07 Mar 2009
Posts395
კარმა0
OFFLINEPROFILE
ხმა სამარიდამ
ვაჟა ფშაველა
ხმალი გალესე, ძმობილო,

მტერი გადმოდგა მთაზედა:

აგვიოხრებენ ქვეყანას,

დაგვეცემიან თავზედა.

გალესე, ისე გალესე,

პირს იკიდებდეს თმაზედა.

მადლია, კიდევ ეღირსოს

გორდას მტრის სისხლი ფხაზედა!

აგერ მოდიან წყეულნი

მწყობრად, უშიშრად გზაზედა.

საცაა, თოფი იჭექებს,

კვამლი შაჯდება კვამლზედა...

აგვიოხრებენ ქვეყანას,

დას ატირებენ ძმაზედა!..

გალესე, კარგად გალესე,

არ ილეოდეს ძვალზედა.

უფლის კურთხევა ანთია

სამშობლოს მცველის ფარზედა...

თამარ-დედოფლის ნაკოცნი

ბეჭდად უსვია ხმალზედა.

მხნედ იყავ, ძმაო, ნუ ჰკრთები,

ნეტავ ყოყმანობ რაზედა?

ერთხელ სჯობია სიკვდილი

შავს ყოფნას ქვეყანაზედა!

1893 წ.

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined07 Mar 2009
Posts395
კარმა0
OFFLINEPROFILE
ჯამრული
ვაჟა ფშაველა
ვის გლოვობს ფუნჩათ ჯამრული,

რა თავი დაუღუნია?

ძმა ხომ მთელი ჰყავს, იმედა,

შვიდ წელს ტყვედ დაკარგულია?

ან ძმისწულები - ფოცხვერა,

სამტროდ ნაქები ბუთლია?

ანაც ძმობილი ჯიხვაი,

ბახტრიონს გადასულია?

იქნებ თათრებმა დაჩაგრეს,

დააგმობინეს რჯულია?..

ხმალი ხომ აქვის ისევა

ღარებზედ დაწარბულია?

ლეკისეული ხირიმი

ლამაზად გამართულია?

ცხვარი ხომ არ უზარალდა,

შიგ დამწვარ-დადაგულია?..

ან სხვა ხომ არა აჯავრებს,

სრულ ძმად მიაჩნავ დუნია?

- რასაც შენ მკითხავ, ჯამრული

იმით ყველაით სრულია;

სხვა რამ აწუხებს ვაჟკაცსა,

სხვად აქვს დამწვარი გულია:

ერთს ბეზირგანსა დიაცსა, -

იმის სახელიმც კრულია,

არ გაჰყოლია ცოლადა, -

ვაჟკაცი დაუწუნია...

ამას თაკილობს ჯამრული,

თავი მით დაუღუნია.

1895 წ.

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined07 Mar 2009
Posts395
კარმა0
OFFLINEPROFILE
ღამე მთაში
ვაჟა ფშაველა
დაღამდა... წვრილნი ვარსკვლავნი

აყვავდენ, დასხდენ ცაზედა;

მთვარე-კი ჯერ არსადა სჩანს,

არ დაგვნათოის თავზედა,

ჯერ თუ არ გაუღვიძნია,

ისევ თუ სძინავს მკლავზედა!

ჯერ გამარჯობა არ უთქვამს

შემომჯდარს გორის ფხაზედა,

სხივნი არ დაუგზავნია

პირის საბანად წყალზედა.

მგზავრს უჭირს ბნელით გამოსვლა,

დადგომა სწორეს გზაზედა.

მთებს ჩაუცვიათ შავები,

ჭმუნვით დასცქერენ ხევებსა;

ცივს ნიავს შესთავაზობენ

უფსკრულს მოარულს დევებსა;

ტყისთვისაც ძაძა ჩაუცვამს

სიბნელეს დანატევებსა.

გორით-გორს ბუვი გასძახის,

თრთიან ყვავილნი მთებისა,

ქოჩორს უვარცხნის ნიავი,

დარაჯად დაადგებისა.

მითამ იციან ღავღუვი,

რად არ ჰყეფს ჯოგი მგლებისა?!

წყალი სჩქეფს, ხევი ჩატირის,

განა ერთი და ორია:

აქაც, იქ, იმას იქითაც,

საცა ფერცხალა გორია,

ლამაზის მთების ასულთა

ხმა ხმისთვის შაუწონია.

მადლი შენ, ყველა ერთმანეთს,

უფალო, დაუმონია;

ამაზე ტურფა და კარგი

მე სხვა აღარა მგონია!..

ხევი მთას ჰმონებს, მთა - ხევსა,

წყალნი - ტყეს, ტყენი - მდინარეთ,

ყვავილნი - მიწას და მიწა -

თავის აღზრდილთა მცინარეთ

და მე ხომ ყველას მონა ვარ,

პირზედ ოფლ-გადამდინარედ!

ეხლა ცა წყნარობს... სოფელსაც

გულწყნარად დაეძინება.

უეცრად შუაღამისას

ცას ჯანღი დაეფინება,

შავი ზღვის შავი ვეშაპი

პირღია დაგვეღირება,

ჩვენ, მოსვენებით მძინარეთ,

საჭმელად დაგვეპირება.

მოჰსქდება ქარი და ღვარი,

სდგას ლეწა-მტვრევა ბრძოლისა;

დროება ჩამოვარდნილა

დიდი შიშის და ძრწოლისა.

მთელი მთა-ბარი იქცევა,

მეორ-მოსვლაა სწორედა!

მოჰკაწრავს ღვარი ტყე-კლდეებს,

მოაქვს და მოსდგამს ყორედა.

ბუნება მბრძანებელია,

იგივ მონაა თავისა,

ზოგჯერ სიკეთეს იხვეჭავს,

ზოგჯერ მქნელია ავისა;

ერთფერად მტვირთველი არის

საქმის თეთრის და შავისა;

საცა პირიმზეს ახარებს,

იქვე მთხრელია ზვავისა...

მაინც-კი ლამაზი არის,

მაინც სიტურფით ჰყვავისა!..

1890 წ.

ციტირება პასუხი
   
User avatar
კარენოი დესპანელი
კარენოი დესპანელი
Joined07 Mar 2009
Posts395
კარმა0
OFFLINEPROFILE
ლურჯას
ვაჟა ფშაველა
ლურჯავ, შენც გრძნობა გქონია,

როგორც კაცს, ადამიანსა:

ბარით რო მთაში წამოვალ,

შენ დროს ახანებ გვიანსა,

მუხლში ქარს ჩამაიყენებ,

დაემსგავსები ნიავსა.

არ აბედენებ კლდე-ღრეებს,

მკერდს იქნევ ყალამქრიანსა,

შენც გული გიგებს, ტიალო,

მივალთ სამშობლოს მთიანსა,

კლდეზედაც კარგა მიჰფრინავ,

უგზოს გზასა ჰქმნი გზიანსა.

გულით მაშორვებ ვარამსა,

ვარამსა ათასფრიანსა,

არწივის ფრთეებს შეასხამ

ჩემს ფიქრსა მრავალ-ფრთიანსა.

მაყვარვებ უდაბურს ადგილს,

ჭიდროსა, ნადირ-მგლიანსა,

გვიან ზაფხულის მნახველსა,

მწირსა და მოკლე-სთვლიანსა, -

ადგილს უმთვაროს, უმზეოს,

ჩვენ რომ ვეძახით მზიანსა!

1890 წ.

ციტირება პასუხი
   
 
+ ახალი თემა ↩ პასუხი  [ 4161 posts ] 
ჩვენი საყვარელი ლექსები
დესპანი