რუსეთთან გარიგება მოხდა, როგორც ყოველთვის, ცუდი გარიგება...
რუსეთთან გარიგება მოხდა, როგორც ყოველთვის, ცუდი გარიგება...
[THE DAILY TELEGRAPH]ბრიტანეთის სამარცხვინო შემოტრიალება რუსეთისკენ აღმოსავლეთ ევროპის ბევრ ქვეყანაში საგანგაშო სიგნალებს იწვევს... საქართველოში წარმოებული ომის შემდეგ გზავნილი ცხადი იყო. შენ შეგიძლია თავს დაესხა მეზობელს და ევროკავშირი ამის აღსაკვეთად არაფერს იღონებს. ედვარდ ლუკასი (ავტორი წიგნისა ”ახალი ცივი ომი”)
ბრიტანეთის გადაწყვეტილება - მხარე დაუჭიროს საფრანგეთს პუტინის ექს-კაგებეს რეჟიმთან ურთიერთობების აღდგენაში - ერთ-ერთი ყველაზე შემაძრწუნებელი ცვლილებაა ჩვენი ქვეყნის უახლეს დიპლომატიურ ისტორიაში. ამ ორგულობამ ჩვენი აღმოსავლელი მეგობრები - პოლონეთი, ჩეხეთი, ესტონეთი, ლატვია და ლიტვა - გაოცებული დატოვა.
”უკანასკნელმა ევროპულმა იმედმა უბრალოდ გვიმტყუნა. ჩვენ ეს უნდა გვცოდნოდა. რადგანაც ჩვენ ვართ პატარა შორეული ქვეყანა, რომლის შესახებაც მათ არაფერი იციან,”- გულისტკივილით წერს ერთ-ერთი ოფიციალური პირი რეგიონიდან მას შემდეგ, რაც პარასკევს ცნობილი გახდა ბრიტანეთის პოზიციის შესახებ.
საქართველოში ომის შემდეგ ევროკავშირი არცთუ ისეთი შთამბეჭდავი იყო თავის ქმედებებში - მსუბუქი საჯარო საყვედური და დროებით გადადებული მოლაპარაკებები რუსეთთან ”პარტნიორული ურთიერთობების შესახებ”. რუსეთმა გარკვეული პირობები შეასრულა, მაგრამ არა მთლიანად. ევრომონიტორებმა დღემდე ვერ შეძლეს საომარ ზონაში შესვლა. მათ რომ ეს შეძლებოდათ, ისინი სამხედრო ძალის ზრდას და ეთნიკური წმენდის ფაქტებს დაინახავდნენ ორ სეპარატისტულ ანკლავში. კრემლის მიმართ გაშვებული გზავნილი შემდეგია: შენ შეგიძლია შეიჭრა მეზობელ ქვეყანაში, დაემუქრო ევროპის ენერგეტიკულ უსაფრთხოებას და ევროკავშირი არაფერ სერიოზულს არ მოიმოქმედებს ამის საწინააღმდეგოდ.
მიზეზი მარტივია: გორდონ ბრაუნს საგარეო საქმეები ნაკლებად ადარდებს, მაგრამ დიდი მონდომებით ცდილობს საერთაშორისო ფინანსური რეფორმები გაატაროს თავის ახალ მეგობარ სარკოზისთან ერთად. საფრანგეთს, რომელიც წლის ბოლომდე ევროკავშირის თავმჯდომარე ქვეყანაა, სურს მიმდინარე თვეს ნიცაში ევროკავშირის სამიტს ტრიუმფი აჩვენოს. რუსეთთან ურთიერთობების დარეგულირების ჩვენება ამის ერთი ნაწილია, რაც უდავოდ ასიამოვნებს ევროკავშირის პრო-რუსულ ქვეყნებს. რუსეთის ენერგეტიკული კონტაქტების ამუშავებამ გერმანიაში, იტალიაში, ნიდერლანდებში, ავსტრიასა და საფრანგეთში ზემოქმედების კარგი პლაცდარმი შექმნა. აღარავინ იჯერებს, რომ მოლაპარაკებების განახლება ევროკავშირ-რუსეთის ურთიერთობების ფრთხილი მეთვალყურეობით არის განპირობებული. ეს ნამდვილი დანებებაა.
ეს განსაკუთრებით დამამცირებელი დავიდ მილიბენდისთვის უნდა იყოს. 27 აგვისტოს უკრაინის დედაქალაქ კიევში მის მიერ გამოთქმულმა მკაცრმა კრიტიკამ რუსეთის მისამართით იმედი ჩასახა ბალტიის ზღვიდან შავ ზღვამდე, რომ ბრიტანეთი პირველი იქნებოდა ყოფილი კომუნისტური ქვეყნების თავისუფლებისა და უსაფრთხოების სადარაჯოზე. მან გააშიშვლა რუსეთის ”ცალმხრივი მცდელობა, შეეცვალა მსოფლიო რუქა” და თქვა, რომ ახლა არის ”მომენტი, როცა ქვეყნებმა უნდა დააფიქსირონ თავიანთი პოზიცია, თუ სად დგანან.” ამ კვირის გადაწყვეტილებამ მწარე სიმართლეს მოჰფინა ნათელი.
ესეც ნაწილია უფრო ფართო და ბნელით მოცული სურათისა. რუსეთი აგვისტოს ომამდეც ემუქრებოდა მეზობლებს, აგვარებდა საქმეებს ევროპის ენერგეტიკულ ბაზარზე და ფულს ძალად აქცევდა კონტინენტის მასშტაბით. ცივი ომის პერიოდში კომუნიზმით ხუნდებდადებული იყო რუსეთი. ახლა ის კაპიტალიზმის სიკეთეებს სრულად იყენებს გაზის და ნავთობდოლარებით აღვსილი, რასაც 2000 წლიდან მოყოლებული 1.3 ტრილიონი დოლარის მოგება მოაქვს წელიწადში. ეს საშუალებას აძლევს რუსეთს, გავლენა მოახდინოს არა მხოლოდ ჩვენზე, არამედ ჩვენში. გერმანული ინდუსტრიული ბაზარი 10 მილიარდ ევროს აკეთებს რუსეთის ბაზარზე. რუსეთი არის გერმანიის ძირითადი ნავთობმიმწოდებელი. ხოლო გერმანიის ყოფილი კანცლერი გერჰარდ შროდერი რუსულ-გერმანული გაზის მილსადენის კონსორციუმს ხელმძღვანელობს.
მიუხედავად იმისა, რომ ევროკავშირი უფრო ძლიერია, ვიდრე რუსეთი, მოსახლეობის რაოდენობითაც სამჯერ დიდია და 10-ჯერ უფრო დიდი ეკონომიკაც აქვს, როგორც ჩანს, შეუძლებელია, რომ წინ აღუდგეს კრემლს. ფინანსურმა კრიზისმა რუსეთს მაგრად დაარტყა, მაგრამ კიდევ უფრო ძლიერად ჩვენ დაგვარტყა. რამდენიმე წლის წინ, მაქინაციებში გარეული რუსული კომპანიების გაძევება მსოფლიოს განვითარებული ქვეყნების ბაზრებიდან რეალური მუქარა იყო. ახლა, თუ ისინი ლონდონის, ნიუ იორკის და ფრანკფურტის ბაზრებიდან განიდევნებიან, მათ დუბაიში, მუმბაისა და შანხაიში შეუძლიათ ადგილის პოვნა.
არც იმას დარდობს რუსეთი დიდად, თუ ისეთი კავშირებიდან ამოაგდებენ, როგორიც ევროსაბჭო ან დიდი რვიანია ან თუ მოლაპარაკებები მსოფლიო სავაჭრო ან ეკონომიკური თანამშრომლობის და განვითარების ორგანიზაციებში შესვლაზე გაიყინება. ასეთმა ”სანქციებმა” შესაძლოა გააძლიეროს კიდეც ექს-კაგებეს რეჟიმის მესიჯი რუსი ხალხისადმი: რომ მათი ქვეყანა შემოსაზღვრულია არაკეთილმოსურნე ორპირებით. ევროპისადმი კრემლის გზავნილი კი არის ცივი და დამაჯერებელი: თქვენ უფრო გჭირდებით ჩვენ, ვიდრე ჩვენ - თქვენ. დიმიტრი მედვედევმა დაამტკიცა, რომ ისეთივე ჯიუტი და გაქნილია, როგორც მისი წინამორბედი, ვლადიმერ პუტინი. მისი უსაფრთხოების ახალი გეგმა არის ჩრდილოატლანტიკური ალიანსის დასასრული, ამერიკის გამოძევება ევროპიდან და ახალი უსაფრთხოების რეჟიმის შექმნა, სადაც კონტინენტის უდიდესი ქვეყნები - ძირითადად კი გერმანია და რუსეთი - იდომინანტებენ ყველა დანარჩენზე.
ჯერ კიდევ არ არის ძალიან გვიან. ნატომ მიდგომები უკვე შეცვალა. დაგვიანებულად, მაგრამ მაინც, ალიანსის სრულიად საიდუმლო სამხედრო დაგეგმარების სამსახური მუშაობს, საჭიროების შემთხვევაში როგორ შეძლოს ბალტიის ქვეყნების და პოლონეთის დაცვა. ნატოს სამხედრო თვითმფრინავებმა ესტონეთში საჰაერო წვრთნები ჩაატარეს და ნომერ პირველი ამერიკელი სარდლები ხშირად სტუმრობენ ბალტიის ქვეყნებს.
ეს იმედის მომცემია, მაგრამ საკმარისი არ არის. არსებობს სხვა საკითხებიც, რომელიც გადაუდებელ ყურადღებას საჭიროებს - მათ შორისაა რუსეთის უშიშროება. მან უპრეცენდენტო მასშტაბებს მიაღწია და იქნებ უფრო სახიფათოც და დესტრუქციულიც არის დასავლეთის ინტერესებისთვის, ვიდრე ის ცივი ომის პერიოდში იყო.
დასავლეთის მომავალი უსაფრთხოებისათვის ძალიან მნიშვნელოვანია ბალტიის ქვეყნების დაცვა. ესტონელებმა, ლიტველებმა და ლატვიელებმა ჩვენთან ერთად ყარეს წილი და ახლა არ უნდა გავუცრუვოთ იმედები.
განვიხილოთ ეს სცენარი. წარმოიდგინეთ, რომ ესტონელმა ექსტრემისტებმა ადგილობრივი ეთნიკური რუსების შევიწროვება დაიწყეს (რომლებიც ესტონელი მოსახლეობის მესამედია). რუსეთს შეუძლია ფარულად შეუნთოს ცეცხლი. შემდეგ წარმოიდგინეთ რუსეთის ქმედებები: ის ქმნის ”თავდაცვის გაერთიანებას”, რომელიც იწყებს პატრულირებას და საგუშაგოების გახსნას. როცა ესტონეთის მთავრობა შეჩერებას შეეცდება, კრემლი უკმაყოფილებას გამოთქვამს. რუსეთის სამხედრო ”მოხალისეები” იწყებენ საზღვრის გასწვრივ თავმოყრას, რომლებიც ხმამაღლა აცხადებენ განზრახვას - დაიცვან თავიანთი თანამოქალაქეები ”ფაშიზმისგან”. რუსული მედია მას დიდი ენთუზიაზმით აშუქებს. რუსეთის მთავრობა ამბობს, რომ არ შეუძლია შეაჩეროს მისი მოქალაქეების სპონტანური პატრიოტული გრძნობების ნაკადი.
ვთქვათ, ესტონეთმა მოითხოვა ნატოს წესების შესაბამისად მხარდაჭერა. გერმანია, იტალია და სხვა დიდი ევროპული ქვეყნები ესტონეთს ეუბნებიან გადახედოს თავის პრობლემებს რუსეთთან ორმხრივად. დასავლეთის სისუსტესთან ერთად ძალთა თანასწორობა მცირდება კრემლის სასარგებლოდ. ესტონეთი წესრიგის აღდგენას ცდილობს. რუსეთი პირობას აყენებს, რომ შეწყდეს აუტანელი პროვოკაციები და ითხოვს მთავრობის შეცვლას, დაუყოვნებლივ ცვლილებებს ენასა და მოქალაქეობის კანონში, ასევე ”შვეიცარული გადაწყვეტის” მოდელის გამოყენებას: ბაზები, სადაც რუსები იქნებიან დაშვებულნი, რომ ”აკეთონ თავიანთი საქმეები.” თუ ამას შეეწინააღმდეგებიან, რუსეთის შეიარაღებული ძალები სამხედრო მანევრებს დაიწყებენ.
და რას აკეთებს შემდეგ ესტონეთი? ამერიკამ შესაძლოა მორალური მხარდაჭერა შესთავაზოს, მაგრამ ის გარისკავს მესამე მსოფლიო ომის დაწყებას რუსეთთან ესტონეთის დასაცავად? მოვლენების ამგვარი განვითარება არ არის აუცილებელი. მაგრამ ის არც აბსურდული არის. ძალიან ბევრი კომპონენტი იყრის თავს ერთად და კრემლსაც შესანიშნავად შეუძლია ყველა ამ კომპონენტიდან საშიში კერძის მომზადება. რა შეიძლება გაკეთდეს ამის თავიდან ასაცილებლად.
პასუხი ისაა, რომ ნატოს კი არ უნდა შევეშვათ, პირიქით რეგიონალური დაჯგუფება უნდა დაემატოს. არსებული ჩრდილოური კავშირები შვედეთს, ნორვეგიასა და ფინეთს შორის, რომელიც გაძლიერებულია პოლონეთის და დანიის მხარდაჭრით, ამ სცენარს იქ დააბრუნებს, სადაც უნდა იყოს: გეოპოლიტიკური თრილერების სამყაროში. ამას დავუმატოთ ბრიტანეთის, კანადის და ამერიკის ჩართვა და თქვენ გექნებათ რუსეთის ინტრიგის უზარმაზარი საპირწონე ბალტიასა და არქტიკაში - ახალი ცივი ომის სავარაუდო ცხელ წერტილებში.
http://presa.ge/index.php?text=news&i=4636