რეგვენს ევროპა-რუსეთის ჩხუბი ნამდვილი ეგონა
[როზი ჯღამაია]
დღეს მნიშვნელოვანი რამ მოხდა საქართველოს პარლამენტში, ”იმედის” ჟურნალისტის შეფასებით, გიორგი თარგამაძე ხელისუფლებას და კერძოდ, საგარეო საქმეთა მინისტრს ეკა ტყეშელაშვილს დაუპირისპირდა. დაპირისპირება ყველამ კარგად ვიცით რაცაა და არც გიორგი თარგამაძის როლია საზოგადოებისთვის უცხო ამ პარლამენტში. თუმცა, თარგამაძის განცხადების ტექსტი იყო ერთობ საინტერესო.
უმადურობა საშინელი თვისებაა და უმადურები უნდა ვიყოთ, რომ ვერ დავინახოთ ევროკავშირის მიერ, საქართველოსთვის გამოყოფილ $4,5 მლრდ-ანი დახმარება. რომ არა დასავლეთი, შესაძლოა, რუსებს თბილის მართლაც აეღოთ, ყოველ შემთხვევაში, ასე გვარწმუნებენ ჩვენი დასავლელი მეგობრები.
თუმცა, საქართველოს ხელისუფლებას არ უნდა რომ დაიჯეროს - ევროპისთვის რუსეთი მნიშვნელოვანი პარტნიორია და არშემდგარი დემოკრატიული ქვეყნის გამო, რუსეთს არც ევროპა და არც ამერიკა არ დაუპირისპირდება.
აგვისტოს მოვლენების შემდეგ, საქართველოდან რუსის ჯარის გაყვანის ვალდებულება საფრანგეთმა აიღო თავის თავზე. უფრო მეტიც, ნიკოლა სარკოზი პუტინს საერთაშორისო იზოლაციითაც აშინებდა. მაშინ, საქართველოს ხელისუფლება თვლიდა, რომ დასავლეთის მხრიდან, საქართველოს დაცვა თავად დასავლეთის პრესტიჟის საკითხი იყო. ამაში გასაკვირი არაფერია, რადგან ჩვენ დიდი ხანია მივეჩვიეთ სხვის იმედზე ყოფნას და გვავიწყდება, რომ დასავლეთს საქართველოს გარდა უამრავი სხვა ინტერესები აქვს.
ბოლო დროს კი, დასავლეთის დამოკიდებულება საქართველოს მიმართ მართლაც შეიცვალა, მაგრამ როგორც თარგამაძეს ჰგონია, ეს მხოლოდ რუსეთის პროპაგანდის ბრალი არ უნდა იყოს. პოლიტოლოგი რამაზ კლიმიაშვილი ამბობს, რომ ბევრი ფაქტი ახლა ამოტივდივდა ზედაპირზე.
- ”ეუთოს ერთ-ერთმა დამკვირვებელმა, რომელმაც მას შემდეგ, რაც ცხინვალიდან გამოაღწია, მაშინვე მოიწვია თბილისში აკრედიტებული უცხოური ქვეყნის ელჩები და მოუყვა ის დეტალები, რაც ჩვენთვის არ იყო ცნობილი. თუმცა, ჯერ ის კაცი გააჩუმეს ეს და შემდეგ, თანამდებობიდანაც კი გაათავისუფლეს. ფაქტები კი, რატომღაც მიაჩუმათეს. როცა, ოქტომბერში ნატოს სამხედრო ატაშეები ჩამოვიდნენ თბილისში, ეუთოს სხვა წარმომადგენლებიც ალაპარაკდნენ იმაზე, თუ რა მოხდა სინამდვილეში ცხინვალში. ომის დაწყებიდან პირველსავე დღიდან, ეუთოს დამკვირვებლები ერთი და იგივეს ამბობდნენ, მაგრამ მაშინ ეს მიჩუმათებული იყო. ახლა კი ნელ-ნელა გამჟღავნდა”.
ევროპაში საქართველოს შესახებ ინფორმაცია მეტ-ნაკლებად, ობიექტურად შუქდებოდა, რადგან ასე თუ ისე იცოდნენ რა ხდებოდა საქართველოში, მაგრამ რამაზ კლიმიაშვილი ამბობს, რომ ამერიკული პრესა იმას წერდა, რასაც აქედან უგზავნიდნენ.
– ”ამიტომ, გაოგნებულები არიან, რადგან ახლა აღმოაჩინეს ის, რაც ჩვენ დიდი ხანია ვიცით”.
ევროპისგან ჩაწიხლული ბუში
13 ნოემბრის სამიტს რუსეთთან შერიგების სამიტი ეწოდა და ევროპა, რომ რუსეთთან მოლაპარაკბებს დაიწყებდა, ამაში გასაკვირი არაფერი იყო. როგორც, GIPA-ს საერთაშორისო ურთიერთობათა პროგრამის ხელმძღვანელი თორნიკე შარაშენიძე ამბობს, ბუტიაობით საქმე არ კეთდება. ევროპას შეუძლია რუსეთთან ლაპარაკი და ეს უნდა გახდეს ურთიერთობების ნორმალიზების წინაპირობა.
საქართველოს კი ამ მხრივ საქმე მთლად კარგად ვერ აქვს.
– ”ჩვენ დიპლომატია არ გვივარგა. ევროპა ძლიერია და ჩვენ არ ვჭირდებით, ჩვენ გვჭირდება ევროპა. ამიტომ, მათთან საუბარი უნდა ვისწავლოთ”, - ამბობს თორნიკე შარაშენიძე.
თუმცა, მიხეილ სააკაშვილი ქარტულ დიპლომატიას მიაწერა ისიც, რომ ევროკავშირ-რუსეთის სამიტზე, წამყვანი თემა საქართველო იქნებოდა. სააკაშვილმა, სამიტის წინ დაგვამშვიდა, რომ სარკოზიმ პირობა დადო მედვედევთან საქართველოს თემასაც განიხილავდა.
ევროპა სწორედ საქართველოს გამო გაებუტა რუსეთს და საქართველოს თემა რომ არ განხილულიყო, უცნაური ალბათ, ეს იქნებოდა. რამაზ კლიმიაშვლი კი უცნაურობას იმაში ხედავს, რომ სარკოზიმ სოფელ პერევიდან რუსის ჯარების გაყვანა მოითხოვა და ამ მოთხოვნას მედვედევიც დაეთანხმა.
- ”როგორც ვიცი რუსები იქედან გასულები არიან და სოფელში ოსები იყვნენ შესულები. ოსებზე კი არაფერი თქმულა”.
მეორე უცნაურობა კი სარკოზის განცხადება იყო, რომელიც ამ უკანასკნელმა ჯორჯ ბუშის მისამართით გააკეთა:
- ”მოსკოვში გაფრენის წინ ამერიკის პრეზიდენტმა მითხრა: ”იქ ნუ ჩახვალთ, რუსებს თბილისის აღება უნდათ, ჯარი სულ რაღაც 40 კილომეტრში ჰყავთ განლაგებული. გთხოვთ, მათი მოქმედება განსაზღვროთო”.
სხვათა შორის, სარკოზიმ ნიშნისმოგებით ისიც თქვა, რომ საქართველოს მეგობრებმა არაფერი გააკეთეს, ხოლო ევროპამ დახმარების ხელი გაუწოდა საქართველოსო. ბუნებრივია, მეგობარში სარკოზი ამერიკას გულისხმობდა.
ჯორჯ ბუშს კრიტიკა არც მისი პრეზიდენტობის ზენიტში აკლდა განსაკუთებით, საგარეო პოლიტიკის გამო. მაგრამ, ახლა უკვე მიმავალს, სარკოზივით წიხლს ალბათ, სხვებიც მიაყოლებენ და ეს არ უნდა გაგვიკვირდეს.
რა მიზანი უნდა ჰქონოდა სარკოზის ამ განცხადებას, ძნელი სათქმელია, მაგრამ შალვა ფიჩხაძე თვლის, რომ ეს იყო საკუთარი პრესტიჟის ამაღლების და ბუშის ჩაწიხვლის მცდელობა.
- ”არ მინდა სარკოზის შეფასებები ვაკეთო, მაგრამ დარწმუნებული ვარ, ბუში ახლად არჩეული პრეზიდენტი რომ ყოფლიყო, ან თუნდაც, მმართველობის 3 წლიანი პერიოდი ჰქონოდა დარჩენილი, სარკოზი მსგავს განცხადებას არ გააკეთებდა”, - ამბობს ექსპერტი და დასძენს, რომ ყველაფერ ამას, რუსეთთან თავის მოწონების მცდელობაც ედო საფუძვლად.
რაც შეეხება ჯორჯ ბუშს, საქარათველოს მისამართით ნასროლი მისი რეპლიკა უფრო მეტ კითხვას ბადებს. რამაზ კლიმიაშვილი ამბობს, რომ ეს სენსაცია და გამაოგნებელი ამბავი იყო.
- ”ბუშმა სარკოზის უთხრა, რა გინდა რუსეთში, საქართველოს კისერი უტეხიაო. შესაძლოა, ბუში დაბოღმილიც კი იყო, რომ სააკაშვილმა მისი ნებართვის გარეშე ასეთი ავანტურა ჩაიდინა ცხინვალში. არ ვიცი, მაგრამ ფაქტია, რომ ასეთი რამე თქვა და სარკოზი ტყუილს არ დააბრალებდა ამერიკის პრეზიდენტს. სწორედ ამას მოყვა განცხადება საქართველოს მეგობრების შესახებ და სარკოზიმ პირდაპირ მიგვანიშნა - აი, ასეთი მეგობარი გყავთო”.
სარკოზის განცხადებამ საგონებელში ჩააგდო ერთის მხრივ, საქართველოს ხელისუფლება, რომელიც ჯორჯ უმცროსს პირად მეგობრადაც კი მოიხსენიებდა და მეორეს მხრივ - თეთრი სახლის ადმინისტრაცია.
სარკოზის განცხადებიდან მეორე დღესვე, თეთრ სახლში საგანგებო ბრიფინგიც კი მოიწვიეს და გაუგებარი უწოდეს საფრანგეთის პრეზიდენტის განცხადებას. თეთრ სახლში ირწმუნებოდნენ, რომ ვერაფრით გაუგიათ რას გულისხმობდა სარკოზი და მითუმეტეს, რა მიზანი ჰქონდა ამ განცხადების გაკეთებას.
რაც შეეხება საქართველოს ხელისუფლებას მათ სათქმელი ალბათ, ბევრი არაფერი აქვთ. დავით დარჩიაშვილმა პრესა.გესთან საუბარში აღნიშნა, რომ სარკოზის ეს განცხადება პირადად არ მოუსმენია და უჭირს შეფასებების გაკეთება, მაგრამ თვლის, რომ იგი შესაძლოა, კონტექსტიდანაც იყო ამგლეჯილი.
- ”სანამ მთლიან ტექსტს ვერ მოვისმენთ, ძნელია, ცალკეულ ფრაზებზე შეფასებების გაკეთება”, - ამბობს პარლამენტარი.
ცოტა არ იყოს და უცნაური კია, რომ ხელისუფლებამ სარკოზის აღიარება ყურებს მიღმა გაატარა, მაგრამ შესაძლოა, მიზეზების ძიება ხელისუფლებას უფრო ძვირი დაუჯდეს და ამიტომ, გაყუჩება ამჯობინა. სარკოზის მხრიდან კი, რუსეთისთვის სიყვარულის ახსნის ცდუნება იმდენად დიდი აღმოჩნდა, რომ ამ უკანასკნელმა, ყოფილ კოლეგასთან სატელეფონო საუბრის პიკანტური დეტალებიც არ დამალა.
შემოდგომის ფერიცვალება
სარკოზისა და ბუშის მაგალითიც რომ არა, ისედაც თვალშისაცემია, რომ ბებერი ევროპა სულ უფრო დამთმობი ხდება რუსეთის მიმართ. სარკოზის ტონიც კი ისე შეიცვალა, რომ დღეს მედვედევს იმისთვის უხდის მადლობას, რის გაკეთებასაც ცოტა ხნის წინ დაჟინებით სთხოვდა. რუსეთთან კეკლუცობამ სარკოზის ქულები ვერ დაუწერა, მაგრამ ახლა მორალის დრო არ არის, მსოფლიოს პრაგმატული აზროვნება სჭირდება. პრაგმატიზმი კი ევროპისა და რუსეთის დაპირისპირებას გამორიცხავს და თარგამაძეც უნდა ხვდებოდეს, რომ ამას რუსულ პროპაგანდასთან ნაკლები კავშირი აქვს.
ნიცაში ევროკომისიის პრეზიდენტმა ჟოზე მანუელ ბაროზუმ დაადასტურა, რომ ევროკავშირი და რუსეთი ახალი საბაზო ორმხრივი შეთანხმების შესამუშავებლად მოლაპარკებებს გააგრძელებენ. სარკოზიმ კი დასძინა, რომ მუქარის პოლიტიკა არაფერს მოუტანს არც რუსეთს, არც საქართველოს და არც ევროკავშირს.
- ”ეს არ არის ევროკავშირის კონცეფცია. ჩვენ რუსეთს ვხვდებით მხოლოდ იმისთვის, რომ ეს უთანხმოებები განვიხილოთ და დავძლიოთ. მსოფლიოში გაუგებრობის ისედაც ბევრი საბაბია და ამას დიალოგზე უარი არ უნდა დაემატოს. რუსეთის პრეზიდენტთან საუბრის შემდეგ მივხვდი, რომ დიმიტრი მედვედევი არის ადამიანი, რომელთანაც შეთანხმება შეიძლება”, - აი, ასე, ახალი კუთხით დაინახა მედვედევი სარკოზიმ და იმიტომ, რომ საქმეს ასე სჭირდება.
ეს კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ დროა, საქართველომ საკუთარ თავზე თავად იფიქროს. პოლიტოლოგი ზურაბ აბაშიძე თვლის, რომ ევროპას გაწეული ღვაწლი და დამსახურება არ უნდა დავუკარგოთ. რუსულმა მხარემ ცეცხლი შეწყვიტა და შეთანხმებას ხელი მოაწერა და ეს სარკოზის დამსახურებაა. თუმცა, ევროპა საქართველოს უსაფრთხოების გარანტი ვერასოდეს გახდება.
ევროპას რიგი მიზეზების გამო, რუსეთთან ცივი ომი არ აწყობს და ფიქრობს, რომ კონსტრუქციული დიალოგით რუსული პოლიტიკის შეცვლას მოახერხებს, რაც ცოტა არ იყოს საეჭვოა, მაგრამ ევროკავშირი ასე ფიქრობს და ამას ვერაფერს მოუხერხებ. ის რომ რუსეთი, ამ ეტაპზე, ბომბებს არ გვიშენს, ამის ძირითადი მიზეზი ალბათ, ისაა, რომ კოდორი და სამაჩაბლო, ამ ეტაპზე, ისედაც დაკარგულია და რუსეთს ჯერჯერობით, არაფერი სჭირდება ჩვენგან.
რუსეთი ახლა სხვა პრობლემებზეა გადართული და საქართველოსთვის არც სცალია. მისი ყურადღების ცენტრში ახლა მილსადენები და ”ნაბუქოა”. რუსეთი უკვე ვაჭრობს დასავლეთთან ”ნაბუქოს” პროექტით, მაგრამ დასავლეთი ”ნაბუქოთი” ვაჭრობას არ აპირებს და პროექტი აუცილებლად შედგება.
საქართველოსთვის ეს მართლაც დამაიმედებელი მოვლენაა, მაგრამ მეორეს მხრივ, საქართველო აფხაზეთის და ოსეთის გარეშეც ჩაეთვლება ამ პროექტში და ამას ქვეყნის ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენსთან არავითარი კავშირი არ აქვს. ასე რომ, ამ ნიადაგზე, ევროპისა და რუსეთის დაპირისპირება დღის წესრიგიდან მოხსნილია.
გარდა ამისა, ევროპას საქართველოს გამო, რუსეთთან ურთიერთობების გაფუჭებაც არ მოსწონს, რადგან საქართველო დემოკრატიის ოაზისად ვერ გადაიქცა და თვლის, რომ ჩვენს გამო თავის შეწუხება არ ღირს. ამის მიუხედავად, ევროკავშირი დახმარების ხელს გვიწვდის და მეგობრობას გვთავაზობს.
- ”ევროკავშირის მიერ გამოყოფილ თანხებს, ფინანსური კრიზისი ფონზე ალბათ, ჯერ ვერ გადმორიცხავენ და ეს მოავლის საქმეა. მაგრამ, ევროპა ცდილობს საქართველოს დაეხმაროს და ეს არის ხელსაყრელი მომენტი, რომლის ხელიდან გაშვება არავითარ შემთხვევაში არ შეიძლება”, - ამბობს რამაზ კლიმიაშვილი.
