ომები ერთ მშვენიერ დღეს არ იწყება
პაატა დავითაიას კომისიის დასკვნას, მისი შექმნის დღიდან, მხოლოდ ხელისუფლება აპიარებს, მაგრამ ყველა გონიერს გააზრებული აქვს, რომ კომისიის მიერ გაკეთებული ანალიზი ვერავითარ კრიტიკას ვერ უძლებს. საქართველოს ყოფილი თავდაცვის მინისტრი გია ყარყარაშვილი ორი თვის განმავლობაში აგროვებდა მასალებს ამ ომის შესახებ.
ცოცხალი მოწმეების მონაყოლები, ომის ამსახველი ფოტო და ვიდეო მასალა კი, დავითაიას კომისიის დაკითხულთა მონაყოლის საპირისპიროზე მეტყველებს. ეს კი, დღეს უკვე, სამხედრო ექსპერტს საფუძველს აძლევს თქვას, რომ ხელისუფლება ტყუის.
სტრატეგის უქონლობამ და ხელისუფლების უპასუხისმგებლო განცხადებებმა ქართული ჯარის დეზორგანიზაცია და ქვეყნის საერთაშორისო მასშტაბით, იმიჯის შელახვა გამოიწვია. გია ყარყარშვილი ახალი წლის შემდეგ დღეებში აპირებს საკუთარი ანალიზის საზოგადოებისთვის გაცნობას.
Presa.ge-მ ინტერვიუ სწორედ ამ საკითხებზე ჩაწერა გია ყარყარაშვილთან, სადაც ექსპერტი რამდენიმე დეტალზე საუბრობს, მაგრამ აქედანაც კარგად ჩანს, სადამდე მიიყვანა ქვეყანა მიხეილ სააკაშვილის უგუნურმა პოლიტიკამ.
თქვენ დანაშაული, უპასუხისმგებლო და სიცრუე უწოდეთ ხელისუფლების განცხადებებს. კონკრტულად რას გულისხმობდით ამ შეფასებების დროს?
- მე ყველა იმ განცხადებას ვეყრდნობი, რომელიც საპარლამენტო კომისიაზე იყო გაკეთებული. სურათი ასეთია: 7 აგვისტოს 14 საათზე ავლევში იღუპება ორი ჯარისკაცი, 14:30 საათზე სადაზვერვო დეპატრამენტი იღებს ინფორმაციას, რომ როკის გვირაბთან მომდგარია 150 ერთეული ჯავშანტექნიკა.
14 საათზე კი, მთავარსარდალი შეიარაღებულ ძალებს კონფლიქტის ზონაში შესვლის ბრძანებას აძლევს. ანუ, ერთდროულად სამი სხვადასხვა ინფორმაცია მოდის და გადაწყვეტილების მიღებაც იმავე წუთში ხდება. ეს კი, უპასუხისმგებლობაა დ სხვა არაფერი.
რაც შეეხება დანაშაულის ნიშნებს, 8 აგვისტოს 14:18 საათზე მორატორიუმი ცხადდება, როცა ჯერ კიდევ 14 საათზე, ანუ, რამდენიმე წუთით ადრე, იბომბება ”დუბოვი როშა”, სადაც საავიაციო დარტყმის ქვეშ აღმოჩნდა მთელი შენაერთი და უკან დახევას და გაქცევას იწყებს.
პარალელურად, მოსკოვის და სადგურის ქუჩის და სადგურისა და ქარხნის ქუჩების გადაკვეთაზე ფეთქდება ჩვენი სამი ერთეული ტანკი. ეს ფაქტები მეტყველებს, რომ სხვა რამესთან გვქონდა საქმე და არა მშვიდობიანი მოსახლეობის გადარჩენის მცდელობასთან.
”სხვა რამეში” რას გულისხმობთ?
- ბრძოლების დროს, როგორც ჩანს, ხელისუფლება საკუთარი უპასუხისმგებლობის წინაშე დადგა და ამან აიძულა უკან დაეხია. მეორე საკითხია, მართლაც იგეგმებოდა თუ არა ცხინვალში შესვლა? როდესაც კომისიაზე ამბობენ, რომ ცხინვალზე შეტევა არ იგეგმებოდა, ესეც სიცრუეა. ამაზე ყურადღების გამახვილება საჭიროა, რადგან უპასუხისმგებლო განცხადებებმა ტრაგიკულ შედეგებამდე მიგვიყვანა. ჯერ ერთი, ცხინვალში შესვლით, რუს აგრესორს ცხინვალში შესვლის საბაბი მივეცით, რაც მათ ბრწყინვალედ გამოიყენეს.
ამას გარდა, სამხედრო შენაერთების კონცენტრირება მოვახდინეთ ძალიან ვიწრო მიმართულებაზე და ამით, ჩვენ დავკარგეთ ინიციატივა, უპირატესობა და პრაქტიკულად, დეზორგანიზაციის წინაშე დავაყენეთ ჩვენი შენაერთები. მაშინ, როცა ბატალიონის ამოცანაა ბრძოლისას 1 კმ-ის სიღრმეში შეუტიოს ქალაქს, ჩვენ ერთი მაგისტრალური ქუჩით 1000 მ ფართობზე 3 ათასი კაცის კონცენტრირება მოვახდინეთ, ისე რომ, დაიკარგა კავშირი ერთმანეთს შორის, დაიკარგა მართვა შენაერთებს შორის და პრაქტიკულად, ერთი სნაიპერიც საკმარისი იყო ჯარში არეულობის შემოსატანად.
ამავდროულად, არ არსებოდა კორპუსებში და კვარტლებში შესვლის ამოცანა, რაც ქალაქში ბრძოლის დროს პირველი აუცილებელი მომენტია. ასევე, არ შექმნილა საშტურმე ჯგუფები, რომლებიც დივერსიული ობიექტების გამოვლენას და მის დაკავებას მოახდენდა. იმის თქმა, რომ ცხინვალზე შეტევა არ იგეგმებოდა, მაგრამ გარემოებამ განაპირობა, რადგან ლიახვის მოსახლეობა საფრთხის ქვეშ იმყოფებოდაო - სიცრუეა. ვინც ცხინვალი კარგად იცის, და მე ძალიან კარგად ვიცი, რომ ხეობის გადასარჩენად უმოკლესი გზა ნამდვილად არ იყო ზემო ნიქოზიდან ლიახვის ხეობის გადარჩენა. მითუმეტეს, რომ ზემო ნიქოზის მხრიდან, შენაერთებს რუსეთის ორ სამხედრო ბაზას შორის უნდა გაევლო.
უპასუხისმგებლო განცხადებები იყო, ასევე, თითქოს, ცხინვალი 9 აგვისტოს საღამომდე ქართული სამხედრო ნაწილების კონტროლქვეშ იყო. ამ განცხადების გამო, რეზერვში გამოძახებული 16 მოხალისე 8-ში, როცა ადგილზე მივიდა, იქ ვერავინ ნახეს, რადგან ამ დროისთვის რეზერვი უკვე დაშლილი იყო. ამიტომ, როცა გაიგეს და ეგონათ ცხინვალი ჩვენიაო, ცხინვალთან ახლოს, გორის ტეკთან მისვლა გადაწყვიტეს, რომ იქ რომელიმე შენაერთში ჩაწერილიყვნენ. სინამდვილეში კი, 9-ში დილით ეს ხალხი დაატყვევეს.
იმ 16 კაციდან 4 დაიღუპა. შევხვდი იმ ტყვეებს, მათი ოჯახის წევრებსაც და მათგან გავიგე, რომ ამ ტყვეებს ათხრევინებდნენ სამარხებს და იქ დაღუპულ ქართველებს ამარხინებდნენ. თუ ვაცხადებთ, რომ ცხინვალი 9-ში ჩვენი იყო, მაშინ, როგორ აღმოჩნდა, რომ 8-ში 2 სთ-ზე დაღუპული ჯარისკაცები, ნიქოზიდან რაღაც 800 მ-ში დატოვეს? თუ იქ იყვნენ და ეს მიცვალებულები მაინც დატოვეს, მაშინ, ამაზე სხვა პასუხისმგებლობა დგება.
რუსეთის საომარი სამზადისი გასაგებია, მაგრამ ყველა ეს ფაქტი ხომ არ ადასტურებს, რომ ქართული მხარე თავადაც მოუთმენლად ემზადებოდა ომისთვის?
- მე ამ საკითხს სამხედრო მეცნიერების კუთხით ვუდგები, რაც იმას ნიშნავს, რომ სიტუაცია გავაანალიზო. ანუ, სამხედრო მუქარის არსებობის შემთხვევაში, სამხედრო პოლიტიკის და უსაფრთხების სისიტემის ამოცანაა ერთის მხრივ, სამხედრო მუქარა გაანეიტრალოს, ხოლო მეორეს მხრივ, უზრუნველყოს თავდაცვა.
თავდაცვის კუთხით რა სახის შეიარღებასთან და რა ხასიათის ომთან გვექნებოდა საქმე, ამის ყველა ნიშანი უკვე არსებობდა. როცა საპარლამენტო კომისიიდან გვესმის, რომ რაც 7-ში მოხდა, ეს ჩვეულებრივი პროვოკაცია იყო და რადგან, რაც შემდეგ მოხდა ამის ნიშნები არ არსებობდა, არც საავიაციო შეტევებს ველოდითო, მე ვიღებ ამ ფრაზას და ვიწყებ იმის გაანალიზებას, რა ნიშნებები არსებობდა და რა - არა.
შედეგად, ვრწმუნდები, რომ გვატყუებენ, რადგან, როცა 9 ივლისს შემოფრინდა სამხედრო თვითმფრინავები, ლავროვმა განცხადება გააკეთა: ”ეს გამოვაგზავნე ცხელი ტვინების გამოსარეცხად”, - ეს უკვე ნიშანი იყო, რომ ომის შემთხვევაში ავიაციის ბატონობას გადამწყვეტი როლი ექნებოდა.
11 ივლისს კი ჩრდილოეთ კავკასიის ჯარების სარდალი მაკაროვი აკეთებს განცხადებას: ”ომის დაწყების შემთხვევაში, ჩვენ შევიჭრებით საქართველოს ტერიტორიაზე”, - ეს მეორე ნიშანი იყო რომ რუსები საქართველოში შემოიჭრებოდნენ.
მესამე ნიშანი კი 17 ივლისს ჩატარებული სამხედრო საველე წვრთნები ”კავკასია 2008” იყო, რომელშიც მონაწილეობას 8 ათასამდე სამხედრო მოსამსახურე და 700 ერთეული სამხედრო ტექნიკა იღებდა. ეს ზუსტად ის რაოდენობა იყო, რაც საქართველოს ტერიტორიაზე შემოვიდა. 135-ე პოლკი, 30-ე და 71-ე დივიზიონები და ბატალიონი ”ვოსტოკი”, ყველა ეს შემადგენლობებიც წინასწარ იყო ცნობილი და მათი მარშრუტიც, თუ როგორ შემოვიდოდნენ ისინი საქართველოში.
ამასთან ერთად, როცა ჩვენ გვეუბნებიან, რომ არ ელოდნენ რუსეთის მხრიდან ომის წარმოებას, მაინტერესებს, რაშია ბათუ ქუთელიას პასუხისმგებლობა, რომელიც გვეუბნებოდა: ”ნუ გეშინიათ რუსების ჟანგიანი ტანკების და ჟანგიანი გემების. ჩვენ მათ თვითმფრინავებსაც ჩამოვაგდებთ”. მე საკითხს სამხედრო კუთხით ვუდგები, რათა დავინახო რამდენად ადექვატურად ხდებოდა ტერიტორიების მომზადება, როგორც კატეგორია სამხედრო უსაფრთხოებისთვის.
აქვე მინდა ერთ გარემოებაზეც გავამახვილო ყურადღება -როდესაც 19:30 საათზე ქვეყნის პრეზიდენტი აცხადებს, რომ ჩვენ არ უნდა დავუშვათ ქართველსა და ოსებს შორის ომი და ამისთვის ხვალ ჩოჩიევისა და იაკობიშვილის შეხვედრა შედგებაო, ამ დროს ქართული შენაერთები უკვე გადაადგილდებოდნენ ცხინვალისაკენ. ეს რას ნიშნავდა? სამხრეთ ოსეთს ცეცხლი რომ შეეწყვიტა რუსული აგრესია არ იქნებოდა?
და კიდევ, როცა რუსეთის აგრესიის შეკავება გვაქვს ამოცანად, რატომ დაბოდიალობდნენ ქარული ბრიგადები ტყეში 36 საათის განმავლობაში იმის ნაცვლად, რომ მტერი შეეცერებინათ?
როგორ ფიქრობთ, დღეს რამდენად არსებობს ომის განახლების საფრთხე?
- ომები დაუფიქრებელი და უპასუხისმგევლო განცხადებებით, მოვლენების არაადექვატური შეფასებებით და სახიფათო თამაშებით იწყება. ომები არ იწყება ერთ მშვენიერ დღეს. როცა კონფრონტაციის საფუძველი არსებობს, ამ დროს მეტი პასუხისმგებლობა მოეთხოვება ხელისუფალს და უფრო მეტი უნდა გააკეთოს მოსახლეობის თავდაცვისათვის. ჩვენ კი, ავლევის დასაბომბად 20 ათასი სამხედრო მოსამსახურე შევიყვანეთ, როცა ჯობდა, იქედან ჯერ ის ხალხი გამოგვეყვანა და ჯარი შემდეგ შეგვეყვანა.
როგორ ფიქრობთ, რატომ არ მიიღო მაშინ თქვენი შეთავაზება ხელისუფლებამ, რომ კონსულტაციებით დახმარებოდით საბრძოლო მოქმედებების დროს?
- არ მინდა ამპარტავნულად გამომივიდეს, მაგრამ სიზმარივით ვხედავდი, როგორ განვითარდებოდა მოვლნები და ზუსტად ვიცოდი რა ამოცანები უნდა შესრულებულიყო, რათა მინიმალური მსხვერპლით გამოვსულიყავით ამ ბრძოლიდან და მოსახლეობაც არ დაზარალეულიყო.
ეს ყველაფერი ვიცოდი, რადგან ეს უკვე გავლილი მქონდა. 1992 წელს, როცა კონფლიქტი მიმდინარებდა, ჩვენ ცხინვალის მიმართულებით საარტილერიო გასროლები განვახორციელეთ. ეტყობა, თვითგაშლით, თუ ჭურვების გაშლის ალბათობის თეორიით, რამდენიმე ჭურვი ცხინვალში ჩავარდა. 15 წლის შემდეგ, შემთხვევით შევხვდი ოსეთის ჯანდაცვის მინისტრს, რომელმაც მითხრა, რომ საშინლად მძულდიო. კარგი, ჩვენ ვომობდით, მაგრამ მშვიდობიან ქალაქს რატომ ბომბავდიო? და, ეს მან ამ კონფლიქტამდე 3 თვით ადრე მითხრა.
გამოვტრიალდი თუ არა, თავდაცვის სამინისტროს ერთ-ერთ მაღალჩინოსანს, რომელიც ჩემს დროსაც მუშაობდა სამინისტროში და არტილერიას ხელმძღვანელობდა, ყველაფერი ვუთხარი. მან მიპასუხა: ეტყობა ჭურვები თვითგაშლით ვარდებოდა ცხინვალშიო.
ეს იყო დეტალი, მაგრამ ახლა რა მოხდა? ის საარტილერიო და საჰაერო მომზადება, რომელიც შეტევის წინ, ღამის 4 საათიდან 6 საათამდე განხორციელდა, მოწინააღდეგეს მცრე ზარალი მიაყენა, მაგრამ საერთაშორისო კუთხით, ავტორიტეტი დაგვაკარგინა. სამხედრო თვალსაზრისით, ვთვლი, რომ ცხინვალში შესვლა საერთოდ არ იყო საჭირო.
აგრესიის შესაკავებლად, ეს იყო ყველაზე არასწორი შეტევა. და, თუ მაინცდამაინც, აუცილებელი გახდებოდა ცხინვალზე შეტევა, მაშინ, ეს უნდა განხორციელებულიყო წითელი მიწების მხრიდან ხეობის მიმართულებაზე.
კოლონების ხეობაზე შემოსასვლელად, ძირითადი სტრატეგიული გზა გუფთი-ჯავა, გუფთის ხიდი და კეხვის გზა აღმოჩნდა. კეხვის გზაზე კი საერთოდ თავდაცვის არანაირ სისტემას არ უმუშავია - ერთი ნაღმი არ დადებულა, რომ მოწინააღმდეგის წინსვლა შეჩერებულიყო. დღეს, რომ ამბობენ, რომ ჯავა-ზარის გზაზე შეინიშნება 150-მდე ჯავშანტექნიკაო, მე ეს სერია 90 წელს მაქვს ნანახი.
ვიხვეწებოდი, რომ მომეყოლა ჩემი გამოცდილება, მაგრამ ამათი თვალით დანახული, მე ამ ქვეყნისთვის სასარგებლო არ აღმოვჩნდი. ჩვენი სამხედრო-პოლიტიკური სისტემა კი, აბსოლუტურად უუნარო და უმაქნისი აღმოჩნდა, რომ ქვეყანა და საკუთარი მოსახლეობა დაეცვა. როდესაც მე კრიტიკით გამოვდივარ, ეს არ უნდა მიიღონ მტრის კრიტიკად, რადგან არმია ჩემი სხეულია და დროა, სიმართლე გაიგონ.
ალასანიასთან თქვენი შეხვედრა როგორ დასრულდა?
- 4 წლის წინ, როცა დეპუტატობაზე უარი ვთქვი პოლიტიკიდან წავედი, მაგრამ ომის შემდეგ აქტიურ საზოგადოებრივ ცხოვრებას ვეწევი. ირაკლი ალასანიას შევთავაზე, რომ საზოგადოებრივი აქტიურობით დიდი სიამოვნებით მივიღებ პროცესებში მონაწილეობას, რადგან დადებითად ვაფასებ მის გადაწყვეტილებას.
აქტიურ პოლიტიკას არ დაუბრუნდებით?
- როგორც თავად ალასანიამ აღნიშნა, პარტიის შექმნას არ აპირებს და არსებულ პოლიტიკურ ძალებთან აპირებს თანამშრომლობას. მე კი არცერთი პარტიის წევრი არ ვარ. ამიტომ, დიდი პატივი იქნება, თუ ჩემში სასარგებლო ადამიანს აღმოაჩენს, რომელიც საზოგადოებრივ საწყისებზე ითანამშრომლებს მასთან.
