მედია-კრიზისის რეალობა: კუდიანებზე ნადირობა დაიწყო
მედია-კრიზისის რეალობა: კუდიანებზე ნადირობა დაიწყო
| [მაია თეთრაძე, ”ვერსია”] ვითარება ნელ-ნელა სტაბილური ხდება, ცეცხლი შეწყდა და, როგორც ჩანს, მეორე ფრონტი ახლა ჩვენთვის, ჟურნალისტებისთვის გაიხსნება. ამის ნიშნები უკვე გაჩნდა. როგორც ყოველთვის, ამჯერადაც, მეოთხე ხელისუფლებამ უნდა აგოს პასუხი დანარჩენი სამის უსუსურობაზე. უკვე მოიცალეს კიდეც... ამის დასტურად პოპულარული ინტერნეტ-გამოცემა “პრესა.გე”-ს ირგვლივ აგორებული სკანდალიც კმარა. თუმცა, მანამდე ის გავარკვიოთ, როგორ უნდა მუშაობდეს საომარ მდგომარეობაში მყოფ ქვეყანაში მედია და რა სახის ინფორმაციებს უნდა აწვდიდეს საზოგადოებას, რამდენად მზად ვიყავით ქართველი ჟურნალისტები საომარ მდგომარეობაში მუშაობისთვის? ეს ის კითხვებია, რომლებიც დღეს, ყველაზე მეტად, ალბათ, სწორედ ჟურნალისტებს გვაწუხებს. |
“პრესა.გე”-ს გამომცემელი კონსტანტინე სტალინსკი განმარტავს, რომ “ჩვენი, შედარებით ახალგაზრდა თაობის ჟურნალისტები, 90-იანი წლების კონფლიქტების დროს არ მუშაობდნენ. გამოცდილებაც შედარებით ნაკლები აქვთ. გამოცდილების ნაკლებობა დაბნევას იწვევს. ამიტომ, ხშირად საზოგადოებას ვერც ზუსტ, და ვერც ”სწორ” ინფორმაციას ვერ ვაწვდით საომარი მოქმედებების შესახებ.
ამ პერიოდში მომზადებული მასალები ოპერატიული იყო, მაგრამ ხშირ შემთხვევაში ემოციებით დატვირთული. ახლა კი, ემოციების დრო ნამდვილად არ არის, იმ ჟურნალისტს, რომელიც ხვდება, ადეკვატურად ვეღარ აშუქებს მოვლენებს, ურჩევნია, მხოლოდ უკვე მოწოდებულ სიახლეთა კომპილაციებზე იმუშაოს.”
თუმცა, ერთია ინფორმაცია, მეორე - მისი მიწოდების საშუალებები. ამ ომის დროს კიდევ ერთი, დიდი პრობლემა გამოჩნდა - საკომუნიკაციო სისტემების მოუწესრიგებლობა. კოტე სტალინსკი დღეს აცხადებს, რომ “საომარი მოქმედებების ზონასთან სარელეო სადგურები არ არსებობდა, ხოლო დარჩენილი მაგისტრალური ფიჭური კავშირის ანძები ვეღარ უმკლავდებოდნენ დატვირთვებს. ამის გამო, ომის პირველსავე დღეებში კომუნიკაციების პრობლემები შეიქმნა. ამას ემატება ისიც, რომ ჟურნალისტები თითქმის დაუცველები იყვნენ. ეს მოხდა სწორედ დაღუპული საშა კლიმჩუკისა და გიგა ჩიხლაძის შემთხვევაშიც, როდესაც მათ ქართულ კოლონასთან კავშირი დაკარგეს და რომელიღაც ბანდფორმირებას გადააწყდნენ...”
ყველაზე საინტერესო კითხვა, რომელიც ცხინვალის ომის ფონზე ჩნდება, ალბათ ისაა, რატომ ვერ იმუშავა რუსულენოვანმა სპეცპროექტებმა, რაშიც, არავისთვის არ არის დასამლი, ქართულმა სპეცსამსახურებმა ”საკმარისი თანხები ჩადეს”. იგივე, ტელეკომპანია “ალანიამ”, ანაც, აფხაზეთის რადიომ?
“იმ დროს, როდესაც ცხინვალი იბომბებოდა და ხალხი იკარგებოდა, ნაცვლად იმისა, ამ არხებით გაკეთებულიყო მოწოდებები, კონფლიქტური ზონის მოსახლეობისთვის გადაეცათ, რომ შექმნილია დერეფანი, რომლის საშუალებითაც მოსახლეობას გამოსვლა შეეძლო, “ალანიაზე” 6 საათის განმავლობაში რუსული ფილმი - “ბურატინო” გადიოდა, რაც ამ არხის სრული ფიასკო იყო. ანუ, ყველაზე საპასუხისმგებლო მომენტში არხი, რომელიც ცხინვალშიც მაუწყებლობდა, დაკისრებულ მოვალეობას ვერ ასრულებდა და აღმოჩნდა რომ ეს არის ბუტაფორია!” - აცხადებს კოტე სტალინსკი.
თავად ხელისუფლებაც და მედიაც ომის დროს შექმნილ საინფორმაციო ვაკუუმს იმით ხსნის, რომ შეშინდა, ხალხში პანიკა არ გამოეწვია. პრობლემა გადაუმოწმებელი ინფორმაციის გამოქვეყნებისა, საქართველოში მშვიდობიანობის დროსაც მწვავედ დგას. საომარ მდგომარეობაში ჟურნალისტს რომ ბევრად დიდი პასუხისმგებლობა აკისრია, ესეც გასაგებია, მაგრამ ინფორმაციის არქონა ხშირად, უფრო დიდ პანიკასა და ეჭვს იწვევს, ვიდრე სიმართლე, თუნდაც, ყველაზე მწარე და მძიმედ მოსასმენი.
“მიმაჩნია, რომ სწორი ნაბიჯი იყო, როდესაც ხელისუფლებამ ინტერნეტ-სივრცეში ყველა ის საიტი გათიშა, რომელიც ინდექსით - ”რუ” მთავრდებოდა, ამ საიტებიდან ზღვა დეზინფორმაცია ვრცელდებოდა... სამწუხაროდ, ქართული საინფორმაციო რესურსები ისე ოპერატიულად ვერ მუშაობდა, რუსული საიტებიდან წამოსული ინფორმაციები რომ გადაეფარა, ამიტომ, რუსეთს, შესაძლოა, ნებისმიერი ტიპის დეზინფორმაცია შემოეგდო და საქართველოში პანიკა დაეთესა”.
თუმცა, სულ სხვა მიზეზი აქვს სკანდალს, რომელიც ინტერნეტგამოცემა “პრესა.გე”-ს ირგვლივ აგორდა და ვფიქრობთ, კვალს წვრილფეხა ჩინოვნიკებამდე მივყავართ. ისინი, როგორც ყოველთვის, ცდილობენ, პრეზიდენტის სახელით “უცნაური საქმეები” აკეთონ, რათა საკუთარი უსუსურობა გადაფარონ და პასუხისმგებლობა თავიდან აიცილონ. სხვათაშორის, ამ ვერსიას თითქმის ადასტურებს თავად ინტერნეტ-საიტის გამომცემელიც:
- “სწორედ რამდენიმე დღის წინ გამოჩნდა პასკვილი. თანაც იცით, როდის? როგორც კი ჩვენ დევნილების პრობლემებზე ვიდეოსიუჟეტები გავუშვით. ანუ, როგორც კი ინტერნეტ-ტელევიზიის ფორმატს მივუახლოვდით. ჩვენს სიუჟეტებში დევნილები პირდაპირ ეთერში ყვებოდნენ, ადგილობრივმა ხელისუფლებამ როგორ მიატოვა, რა სახის დახმარება სჭირდებათ და ცენტრალური ხელისუფლება რას არ აკეთებს.
ვფიქრობ, ამ მასალების გამო, კონკრეტულ პიროვნებებს, მეორე რანგის ჩინოვნიკებსა და იმ პირებს, რომლებსაც დევნილების განსახლება ევალებოდათ, გაუჩნდათ სამსახურის დაკარგვის შიში. ისინი ხომ ვერ უმკლავდებიან დაკისრებულ მოვალეობას?
ამიერიდან, ისინი მაქსიმალურსად შეეცდებიან, დაფარონ ისეთი ტიპის ინფორმაციები, რომლებიც მათ არაკომპეტენტურობაზე მიუთითებს და ამისთვის ისიც კი შეიძლება თქვან, პრეზიდენტის განკარგულებაა, დევნილების პრობლემების შესახებ არ წეროთო. ნებისმიერ გაზეთზე კი, რომელიც ამაზე ხმამაღლა საუბარს გაბედავს, კონკრეტული ჩინოვნიკები იტყვიან, რომ ის “ეფესბეს” აგენტურაა და კრემლიდან იმართება.
იგივე მოხდა ჩვენს შემთხვევაში, როდესაც ჩვენ რუსულ საიტზე, “გრუზია ონლაინიზე” ბრალი დაგვდეს რუსეთის აგენტობაში და ისიც კი დაწერეს, რომ თურმე, ერთ-ერთი რუსი გენერალი კოლეროვი გვაფინანსებს. არადა, “გრუზია ონლაინს” ქართველები აკონტროლებენ”.
სხვათაშორის, “პრესა.გე”, რომელიც “ვერსიის” პარტნიორი გამოცემა გახლავთ, სულ რამდენიმე თვეა შეიქმნა და უკვე საკმაოდ პოპულარული გახდა, როგორც საქართველოში, ისე - უცხოეთში. ამ საიტზე ისეთი სახის ინფორმაციაც გასულა, სხვა გამოცემები რომ ვერ ბედავენ. “პრესა.გე”-ს მასალებს დასავლეთის მედია ანალიტიკურ მიმოხილვებში იყენებს და, “ვერსიის” ინფორმაციით, სულ მალე, საიტი ინტერნეტ-ტელევიზიად აპირებდა გადაკეთებას, რისთვისაც პროგრამული უზრუნველყოფაც მზად აქვთ.
როგორც ჩანს, ძაღლის თავიც აქ არის დამარხული - ხელისუფლება, რომელიც ყველა ტელევიზიას აკონტროლებს, ვერ გააკონტროლებს ინტერნეტ-ტელევიზიით გასულ ინფორმაციებს - საერთაშორისო კანონმდებლობა ამის საშუელაბს არ იძლევა. ცენზურის სურვილი კი აშკარად გამოჩნდა სწორედ ამ დღეებში, როცა დევნილთა ვიდეოჩანაწერები დაიდო საიტზე.
რაც შეეხება დაფინანსებას, კოტე სტალინსკი აცხადებს, რომ “არაფერი გვაქვს დასამალი, ჩვენი ბიუჯეტი აბსოლუტურად გამჭვირვალეა და ჩვენს დამფინანსებლებად გამოდიან მსხვილი კომპანიები, ფონდები და საჯარო სტრუქტურებიც!”
მოკლედ, ბევრი რომ არ გავაგრძელოთ, საიტის “მტერთა” მეთოდი ძალიან მარტივი და აპრობირებულია - კონკურენციის ნიღაბს ამოფარებული, მოწინააღმდეგეს აბრალებს იმას, რაზეც თავის მართლებასაც კი აზრი არა აქვს. როგორც ჩანს, საქართველოში უკვე დგება ის დრო, როცა კუდიანებზე ნადირობა იწყება და თითო მტერი და აგენტი ყველას სჭირდება.
http://presa.ge/index.php?text=news&i=3605