დუმის სომეხი დეპუტატი საქართველოს დაშლის გეგმებზე ალაპარაკდა
დუმის სომეხი დეპუტატი საქართველოს დაშლის გეგმებზე ალაპარაკდა
სემიონ ბაღდასაროვი: საქართველო უნდა გადაიქცეს ლიბანის მსგავს ქვეყანად, რომელიც ფორმალურად უნიტარულ სახელმწიფოს წარმოადგენს, ხოლო რეალურად კონფედერაციულიარუსულ პოლიტიკაში რატომღაც ასეა მიღებული _ კრემლის იმპერიალისტთა ზრახვებს მუდმივად არარუსი წარმოშობის პოლიტიკოსები ახმოვანებენ. მაგალითისათვის თუნდაც "დედით რუსი და მამით იურისტი" ლიბერალ-დემოკრატთა ლიდერი ჟირინოვსკიც კმარა. თუმცა, აქაც პირველობას სომხური წარმოშობის პოლიტიკოსებს ნამდვილად ვერ წაართმევ. ესენია _ კრემლის ცნობილი რუპორი ანდრანიკ მიგრანიანი და მეცნიერი-პოლიტიკოსი არტურ ჩილინგაროვი, რომლებიც ანტიქართულ ფრონტზე წარმატებით იღწვიან.
ნათქვამია, "ჯოჯოხეთს ერთი მაშხალა აკლიაო" და კრემლურ სომხურ დუეტსაც სახელმწიფო დუმის დეპუტატის "სპრავედლივაია როსიადან" სემიონ ბაღდასაროვის სახით ისიც შეემატა. მან ამ დღეებში დუმის ტრიბუნიდან ხმამაღლა განაცხადა, რომ სომხები მანამდე არ მოისვენებენ, სანამ საქართველოს არ დაშლიან.
მისი მოსაზრებით, კავკასიაში მიმდინარე პროცესებიდან გამომდინარე სომხეთზე და აზერბაიჯანზე ზეწოლა გაგრძელდება, რათა მათ პროატლანტური პოზიცია დაიკავონ და შემდეგ ნატოშიც გაწევრიანდნენ. ბაღდასაროვის რღმა რწმენით, ამის რეალობა კი სამაოდ დიდია, თუ საქართველო ნატოში გაწევრიანდება.
სომხური წარმოშობის რუსმა დეპუტატმა აღნიშნა, რომ ასეთ შესაძლებლობაზე მიუთითებს თურქეთისა და სომხეთის პრეზიდენტების შეხვედრა. ბაღდასაროვი ასევე დარწმუნებულია, რომ საქართველო ორიენტაციას სააკაშვილის წასვლის შემთხვევაშიც არ შეიცვლის, რადგანაც აქ პროამერიკელ პოლიტიკოსთა მთელი ეშელონია, რომლებიც მის დაწყებულ გზას გაარძელებენ.
"ჩვენ საქართველოს კონფედერირება უნდა მოვახდინოთ", _ განაცხადა დუმის სომეხმა დეპუტატმა და იქვე დააზუსტა, რომ მას ამ შემთხვევაში მხედველობაში, იურიდიული, კონსტიტუციური ასპეტი არ ჰქონდა. "მხედველობაში მქონდა ფსიქოლოგიური ასპექტი. საქართველო _ მინი-იმპერიაა, სადაც ეროვნული უმცირესობები კომპაქტურად არიან ჩასახლებულნი. ასევე იქ ცხოვრობენ ქართული სუბეთნოსის წარმომადგენლები, რომლებიც ერთმანეთისგან მკვეთრად განსხვავდებიან", _ დააზუსტა მან.
ბაღდასაროვის რწმენით, რუსეთმა მათთან პროპაგანდა უნდა გააძლიეროს და რეგიონალურ ლიდერებთან კონტაქტში შევიდეს. "საქართველო უნდა გადაიქცეს ლიბანის მსგავს ქვეყანად, რომელიც ფორმალურად უნიტარულ სახელმწიფოს წარმოადგენს, ხოლო რეალურად კონფედერატიულია, სადაც ქვეყნის სტაბილურობა დამოკიდებულია სხვადასხვა თემებს შორის მიღწეულ ზეპირ შეთანხმებაზე", _ ამტკიცებს იგი.
ბაღდასაროვის გამონათქვამებთან დაკავშირებით, პარლამენტარმა პეტრე მამრაძემ განაცხადა, რომ მსგავსი გეგმები არამარტო დუმის ცალკეულ დეპუტატებს გააჩნიათ, არამედ გასული საუკუნის 90-იანი წლების დასაწყისიდან უკვე რუსეთის სპეცსამსახურებს ჰქონდათ შემუშავებული.
"1992-93 წლებში პარლამენტის წევრი ვიყავი და მსგავსი შინაარსის მასალები შემოგვდიოდა. მახსოვს, იყო ასეთი გეგმა, სახელწოდებით "კარუსელი", რომელიც საქართველოს ექვს, თუ შვიდ ნაწილად დაშლას ითვალისწინებდა. შემდეგ ისინი დამოუკიდებელ სუბიექტებად რუსეთის შემადგენლობაში უნდა შესულიყვნენ. მსგავსი გეგმები მიმდინარე საუკუნის დასაწყისშიც არსებობდა", _ იხსენებს მამრაძე.
მისივე თქმით, საქმე ცალკეული დეპუტატის, ამ შემთხვევაში ბაღდასაროვში როდია. რაც ყველაზე საინტერესოა, მათ არ ესმით, ასეთი გზით საქართველოს კი არა რუსეთის დაშლა უფრო ეფექტურად მოხდება, თუ მსგავსი პროცესები ჩრდილოეთ კავკასიიდან დაიწყება. ეს, მამრაძის მოსაზრებით, თავად მათთვისაა კონტრპროდუქტიული და გამომდინარე აქედან, იგი ბაღდასაროვის გამონათქვამებში საქართველოსთვის განსაკუთრებულ საფრთხეებს ვერ ხედავს.
ცნობილი პოლიტოლოგი ჯიმი ჯალიაშვილიც მამრაძეს ეთანხმება, თუმცა, გარკვეული მინიშნებებით. იგი გარკვეულ საფრთხეებს სომხეთ-თურქეთის მომავალ ურთიერთონებში უფრო ხედავს. "ვერ გეტყვით, რომ ის პროგნოზები, რასაც "პატივცემული" ბაღდასაროვი გვიწინასწარმეტყველებს, ახდება. რაც შეეხება სიტუაციის პოლიტიკურ ასპექტში აღწერას, ვფიქრობ, აქ მთავარია, როგრო განვითარდება ურთიერთობანი თურქეთსა და სომხეთს შორის.
გამორიცხული არ არის, რომ ჩვენს რეგიონში თურქეთი სერიოზული მოთამაშე გახდება და რუსეთთან ერთად კავკასიური პრობლემების გადაწყვეტას დააბალანსებს. ნაწილობრივ შემიძლია გითხრათ, არის იმაშიც სიმართლის წილი, რომ თურქეთმა და სომხეთმა ისეთი პარტია გაითამაშონ, რომელიც საქართველოსთვის სასიამოვნო არ იქნება", _ ფიქრობს ჯალიაშვილი.
თუმცა, ჯალიაშვილისვე მოსაზრებით, თურქეთი, ალბათ, სომხეთთან და აზერბაინათაც ახლო ურთიერთობათა დამყარებას ვერ მოახერხებს. აქ თურქეთმა ისეთი დაბალანსებული ნაბიჯი უნდა გადადგას, რომ ბაქოს არაფერი აწყენინოს. რაც შეეხება საკაშვილის წასვლასა და მის შემცვლელებთან დააკავშირებით ბაღდასაროვის გამონათქვამებს, ჯალიაშვილი მას ამაში ეთანხმება, ოღონდ გარკვეული შენიშვნებით.
"რა თქმა უნდა მას ამ გამონათქვამში ვეთანხმები იმ კუთხით, რომ ყველა ისინი იქნებიან პროამერიკელები. ეს ასეა. საქართველოში დღეს ყველა პარტია ცალსახად აშშ-ისკენაა ორიენტირებული. ასე, რომ აქ ამ მხვრივ არაფერი არ შეიცვლება. ოღონდ, ისინი, რა თქმა უნდა, შეეცდებიან, რომ სააკაშვილის შეცდომები არ გაიმეორონ, ხოლო კურსი კი არ შეიცვლება. ამერიკის შეერთებული შტატები კი ის სახელმწიფო არ არის, რომელიც საკუთარ ეროვნულ ინტერესებზე უარს ამბობს", დარწმუნებულია პოლიტოლოგი.
იგი ასევე დარწმუნებულია, რომ ბაღდასაროვის და დუმის სხვა დეპუტატების სურვილის მიუხედავად საქართველოს ლიბანიზაცია არ მოხდება. "ეს სისულელეა. ასე რომ ამხანაგ ბაღდასაროვს შევახსენებ, რომ თავად რუსეთი მრავალეროვანი სახელმწიფოა და ლიბანიზაცია იქ უფრო შესაძლებელია მოხდეს, ვიდრე ჩვენთან. ისტორიას კარგად ახსოვს, რომ დიდი იმპერიებიც კი სწორედ მსგავსი რამეების შედეგად ინგრეოდნენ", _ დაასკვნა მან.
ქართველ არმენოლოგ ბონდო არველაძეს კი მამრაძისა და ჯალიაშვილსგან მკვეთრად განსხვავებული მოსაზრება გააჩია. იგი ამ ფრონტზე მედვედევის გააქტიურებაში მრავალ საფრთხეს ხედავს, რომლებიც მათ შეიძლება საქართველოს საზიანოდ გამოიყენონ.
ბონდო არველაძე, არმენოლოგი: ამ ბოლო ხანებში სომხებმა თითქოს ჩვენი სასარგებლო პოზიცია დაიჭირეს, მაგრამ სინამდვილეში ეს ასე არ არის. მას შემდეგ, რაც ერევანში ჩავიდა რუსეთი პრეზიდენტი, დიმიტრი მედვედევი, სიტუაცია შეიცვალა. სომხებმა წამოსწიეს "დაშნაკების" დროინდელი პროექტი _ ერევანი-გიუმრი-ნინოწმინდა-ახალციხე-ბათუმის საგზაო დერეფანზე. გაიყვანონ იქ საავტომობილი გზა.
თავის დროზე ამ გზის გახსნა "დაშნაკებს" უნდოდათ, მაგრამ 1919 წელს საქართველოს მთავრობამ ამაზე უარი განაცხადა. ამის გაკეთება არავითარ შემთხვევაში არ შეიძლება. ახლა ამ გეგმაზე რომ ალაპარაკდნენ, ეს მედვედევისა და რუსეთის კარნახით მოხდა. ბოლო დროს მედვედევი და სარქისიანი, საკაოდ ხშირად ჭუკჭუკებენ და რაღაცის მოკავარხჭინება სურთ. მეშინია, რუსეთმა სომხეთს ისეთი რაღაც არ შესთავაზოს, რომ ერევანმა ყარაბახზე უარი თქვას აზერბაიჯანის სასარგებლოდ საქართველოს ხარჯზე.
თუ ასე მოხდება, ამის კომპენსაციად რუსეთი მას მეხსხეთ-ჯავახეთზედა აჭარაზე გასასვლელ გზას დაპირდება. შემდეგ უკვე მას ჩამოგაჭრიან და გადასცემენ სომხეთს. ასეთნაირად რუსეთი ცხდილობს რამენაირად საქართველოს ლიბანიზაცია მოახდინონ. პუტინი დაგვემუქრა ჩვენ კვიპროსს მოგიწყობთო და მოგვიწყო კიდეც. ამიტომ ეგენი ყველა უბედურებაზე წავლენ. აზერბაიჯანს რა ენაღვლება, ის თავის ყარაბახს მიიღებს. ის ხომ მაგისთვის იბრძვის.
ერთი რამეა. არც საქართველო და არც აზერბაიჯანი კავკასიაში რუსეთის დასაყრდენს არ წამოადგენს. ასეთი მისთვის ყოველთვის იყო სომხეთი. ამიტომ სომხეთს ის არ აწყენინებს. "დეკაბრისტები" რუსეთის ისტორიაში ხომ ყველაზე დემოკრატები იყვნენ. მათ პროგრამაში რა ეწერა იცით? ყევლაზე მორჩილი ხალხი კავკასიაში სომხები და ოსები არიან. ყველაზე დაუმორჩილებელი კი _ ქართველები და ჩეჩნები. ამიტომ ქართველები და ჩეჩნები უნდა ავყაროთ და გადავასახლოთო ციმბირში. აი, რამდენად ეიმედებათ რუსებს სომხეთ დაარ ვეიმედებით ჩვენ. ამიტომ, ეგენი ყველაფერს აკეთებენ.
ერთადერთი გამოსავალი აქ შემდეგია, ნატო თუ გვიღებს თავის რიგებში თავის რიგებში, დროზე მიგვიღოს, თუ არადა, რუსეთმა გადაგვიარა, გაგვჟლიტა და გაგვსრისა. ერთადერთი გამოსავალი ნატოა. ახლა დეკემბერშიც მაპ-ი თუ ვერ მივიღეთ, დავღუპულვართ და ეგაა. ბუქარესტში მაპ-ი რომ არ მოგვცეს, აგერ გადაგვიარეს და ახლაც თუ არ მოგვცემენ, კიდევ უარესს გვიზამენ".
ფრიდონ დოჩია
მისი მოსაზრებით, კავკასიაში მიმდინარე პროცესებიდან გამომდინარე სომხეთზე და აზერბაიჯანზე ზეწოლა გაგრძელდება, რათა მათ პროატლანტური პოზიცია დაიკავონ და შემდეგ ნატოშიც გაწევრიანდნენ. ბაღდასაროვის რღმა რწმენით, ამის რეალობა კი სამაოდ დიდია, თუ საქართველო ნატოში გაწევრიანდება.
სომხური წარმოშობის რუსმა დეპუტატმა აღნიშნა, რომ ასეთ შესაძლებლობაზე მიუთითებს თურქეთისა და სომხეთის პრეზიდენტების შეხვედრა. ბაღდასაროვი ასევე დარწმუნებულია, რომ საქართველო ორიენტაციას სააკაშვილის წასვლის შემთხვევაშიც არ შეიცვლის, რადგანაც აქ პროამერიკელ პოლიტიკოსთა მთელი ეშელონია, რომლებიც მის დაწყებულ გზას გაარძელებენ.
"ჩვენ საქართველოს კონფედერირება უნდა მოვახდინოთ", _ განაცხადა დუმის სომეხმა დეპუტატმა და იქვე დააზუსტა, რომ მას ამ შემთხვევაში მხედველობაში, იურიდიული, კონსტიტუციური ასპეტი არ ჰქონდა. "მხედველობაში მქონდა ფსიქოლოგიური ასპექტი. საქართველო _ მინი-იმპერიაა, სადაც ეროვნული უმცირესობები კომპაქტურად არიან ჩასახლებულნი. ასევე იქ ცხოვრობენ ქართული სუბეთნოსის წარმომადგენლები, რომლებიც ერთმანეთისგან მკვეთრად განსხვავდებიან", _ დააზუსტა მან.
ბაღდასაროვის რწმენით, რუსეთმა მათთან პროპაგანდა უნდა გააძლიეროს და რეგიონალურ ლიდერებთან კონტაქტში შევიდეს. "საქართველო უნდა გადაიქცეს ლიბანის მსგავს ქვეყანად, რომელიც ფორმალურად უნიტარულ სახელმწიფოს წარმოადგენს, ხოლო რეალურად კონფედერატიულია, სადაც ქვეყნის სტაბილურობა დამოკიდებულია სხვადასხვა თემებს შორის მიღწეულ ზეპირ შეთანხმებაზე", _ ამტკიცებს იგი.
ბაღდასაროვის გამონათქვამებთან დაკავშირებით, პარლამენტარმა პეტრე მამრაძემ განაცხადა, რომ მსგავსი გეგმები არამარტო დუმის ცალკეულ დეპუტატებს გააჩნიათ, არამედ გასული საუკუნის 90-იანი წლების დასაწყისიდან უკვე რუსეთის სპეცსამსახურებს ჰქონდათ შემუშავებული.
"1992-93 წლებში პარლამენტის წევრი ვიყავი და მსგავსი შინაარსის მასალები შემოგვდიოდა. მახსოვს, იყო ასეთი გეგმა, სახელწოდებით "კარუსელი", რომელიც საქართველოს ექვს, თუ შვიდ ნაწილად დაშლას ითვალისწინებდა. შემდეგ ისინი დამოუკიდებელ სუბიექტებად რუსეთის შემადგენლობაში უნდა შესულიყვნენ. მსგავსი გეგმები მიმდინარე საუკუნის დასაწყისშიც არსებობდა", _ იხსენებს მამრაძე.
მისივე თქმით, საქმე ცალკეული დეპუტატის, ამ შემთხვევაში ბაღდასაროვში როდია. რაც ყველაზე საინტერესოა, მათ არ ესმით, ასეთი გზით საქართველოს კი არა რუსეთის დაშლა უფრო ეფექტურად მოხდება, თუ მსგავსი პროცესები ჩრდილოეთ კავკასიიდან დაიწყება. ეს, მამრაძის მოსაზრებით, თავად მათთვისაა კონტრპროდუქტიული და გამომდინარე აქედან, იგი ბაღდასაროვის გამონათქვამებში საქართველოსთვის განსაკუთრებულ საფრთხეებს ვერ ხედავს.
ცნობილი პოლიტოლოგი ჯიმი ჯალიაშვილიც მამრაძეს ეთანხმება, თუმცა, გარკვეული მინიშნებებით. იგი გარკვეულ საფრთხეებს სომხეთ-თურქეთის მომავალ ურთიერთონებში უფრო ხედავს. "ვერ გეტყვით, რომ ის პროგნოზები, რასაც "პატივცემული" ბაღდასაროვი გვიწინასწარმეტყველებს, ახდება. რაც შეეხება სიტუაციის პოლიტიკურ ასპექტში აღწერას, ვფიქრობ, აქ მთავარია, როგრო განვითარდება ურთიერთობანი თურქეთსა და სომხეთს შორის.
გამორიცხული არ არის, რომ ჩვენს რეგიონში თურქეთი სერიოზული მოთამაშე გახდება და რუსეთთან ერთად კავკასიური პრობლემების გადაწყვეტას დააბალანსებს. ნაწილობრივ შემიძლია გითხრათ, არის იმაშიც სიმართლის წილი, რომ თურქეთმა და სომხეთმა ისეთი პარტია გაითამაშონ, რომელიც საქართველოსთვის სასიამოვნო არ იქნება", _ ფიქრობს ჯალიაშვილი.
თუმცა, ჯალიაშვილისვე მოსაზრებით, თურქეთი, ალბათ, სომხეთთან და აზერბაინათაც ახლო ურთიერთობათა დამყარებას ვერ მოახერხებს. აქ თურქეთმა ისეთი დაბალანსებული ნაბიჯი უნდა გადადგას, რომ ბაქოს არაფერი აწყენინოს. რაც შეეხება საკაშვილის წასვლასა და მის შემცვლელებთან დააკავშირებით ბაღდასაროვის გამონათქვამებს, ჯალიაშვილი მას ამაში ეთანხმება, ოღონდ გარკვეული შენიშვნებით.
"რა თქმა უნდა მას ამ გამონათქვამში ვეთანხმები იმ კუთხით, რომ ყველა ისინი იქნებიან პროამერიკელები. ეს ასეა. საქართველოში დღეს ყველა პარტია ცალსახად აშშ-ისკენაა ორიენტირებული. ასე, რომ აქ ამ მხვრივ არაფერი არ შეიცვლება. ოღონდ, ისინი, რა თქმა უნდა, შეეცდებიან, რომ სააკაშვილის შეცდომები არ გაიმეორონ, ხოლო კურსი კი არ შეიცვლება. ამერიკის შეერთებული შტატები კი ის სახელმწიფო არ არის, რომელიც საკუთარ ეროვნულ ინტერესებზე უარს ამბობს", დარწმუნებულია პოლიტოლოგი.
იგი ასევე დარწმუნებულია, რომ ბაღდასაროვის და დუმის სხვა დეპუტატების სურვილის მიუხედავად საქართველოს ლიბანიზაცია არ მოხდება. "ეს სისულელეა. ასე რომ ამხანაგ ბაღდასაროვს შევახსენებ, რომ თავად რუსეთი მრავალეროვანი სახელმწიფოა და ლიბანიზაცია იქ უფრო შესაძლებელია მოხდეს, ვიდრე ჩვენთან. ისტორიას კარგად ახსოვს, რომ დიდი იმპერიებიც კი სწორედ მსგავსი რამეების შედეგად ინგრეოდნენ", _ დაასკვნა მან.
ქართველ არმენოლოგ ბონდო არველაძეს კი მამრაძისა და ჯალიაშვილსგან მკვეთრად განსხვავებული მოსაზრება გააჩია. იგი ამ ფრონტზე მედვედევის გააქტიურებაში მრავალ საფრთხეს ხედავს, რომლებიც მათ შეიძლება საქართველოს საზიანოდ გამოიყენონ.
ბონდო არველაძე, არმენოლოგი: ამ ბოლო ხანებში სომხებმა თითქოს ჩვენი სასარგებლო პოზიცია დაიჭირეს, მაგრამ სინამდვილეში ეს ასე არ არის. მას შემდეგ, რაც ერევანში ჩავიდა რუსეთი პრეზიდენტი, დიმიტრი მედვედევი, სიტუაცია შეიცვალა. სომხებმა წამოსწიეს "დაშნაკების" დროინდელი პროექტი _ ერევანი-გიუმრი-ნინოწმინდა-ახალციხე-ბათუმის საგზაო დერეფანზე. გაიყვანონ იქ საავტომობილი გზა.
თავის დროზე ამ გზის გახსნა "დაშნაკებს" უნდოდათ, მაგრამ 1919 წელს საქართველოს მთავრობამ ამაზე უარი განაცხადა. ამის გაკეთება არავითარ შემთხვევაში არ შეიძლება. ახლა ამ გეგმაზე რომ ალაპარაკდნენ, ეს მედვედევისა და რუსეთის კარნახით მოხდა. ბოლო დროს მედვედევი და სარქისიანი, საკაოდ ხშირად ჭუკჭუკებენ და რაღაცის მოკავარხჭინება სურთ. მეშინია, რუსეთმა სომხეთს ისეთი რაღაც არ შესთავაზოს, რომ ერევანმა ყარაბახზე უარი თქვას აზერბაიჯანის სასარგებლოდ საქართველოს ხარჯზე.
თუ ასე მოხდება, ამის კომპენსაციად რუსეთი მას მეხსხეთ-ჯავახეთზედა აჭარაზე გასასვლელ გზას დაპირდება. შემდეგ უკვე მას ჩამოგაჭრიან და გადასცემენ სომხეთს. ასეთნაირად რუსეთი ცხდილობს რამენაირად საქართველოს ლიბანიზაცია მოახდინონ. პუტინი დაგვემუქრა ჩვენ კვიპროსს მოგიწყობთო და მოგვიწყო კიდეც. ამიტომ ეგენი ყველა უბედურებაზე წავლენ. აზერბაიჯანს რა ენაღვლება, ის თავის ყარაბახს მიიღებს. ის ხომ მაგისთვის იბრძვის.
ერთი რამეა. არც საქართველო და არც აზერბაიჯანი კავკასიაში რუსეთის დასაყრდენს არ წამოადგენს. ასეთი მისთვის ყოველთვის იყო სომხეთი. ამიტომ სომხეთს ის არ აწყენინებს. "დეკაბრისტები" რუსეთის ისტორიაში ხომ ყველაზე დემოკრატები იყვნენ. მათ პროგრამაში რა ეწერა იცით? ყევლაზე მორჩილი ხალხი კავკასიაში სომხები და ოსები არიან. ყველაზე დაუმორჩილებელი კი _ ქართველები და ჩეჩნები. ამიტომ ქართველები და ჩეჩნები უნდა ავყაროთ და გადავასახლოთო ციმბირში. აი, რამდენად ეიმედებათ რუსებს სომხეთ დაარ ვეიმედებით ჩვენ. ამიტომ, ეგენი ყველაფერს აკეთებენ.
ერთადერთი გამოსავალი აქ შემდეგია, ნატო თუ გვიღებს თავის რიგებში თავის რიგებში, დროზე მიგვიღოს, თუ არადა, რუსეთმა გადაგვიარა, გაგვჟლიტა და გაგვსრისა. ერთადერთი გამოსავალი ნატოა. ახლა დეკემბერშიც მაპ-ი თუ ვერ მივიღეთ, დავღუპულვართ და ეგაა. ბუქარესტში მაპ-ი რომ არ მოგვცეს, აგერ გადაგვიარეს და ახლაც თუ არ მოგვცემენ, კიდევ უარესს გვიზამენ".
ფრიდონ დოჩია
