შენ სამშობლოში შენი ოჯახის დესპანი უნდა იყო და სამშობლოს გარეთ - შენი ერის დესპანი, რადგან შენი საქციელი შინ, შენი ოჯახის სახეა და გარეთ - შენი ერის! ...
[ის, რაც ხდებოდა წინა კვირაში.დიტო გელოვანი. გაზეთი ”ვერსია”]
კურდღელი გაატყავეთ, გამოშიგნეთ, გარეცხეთ და ააგეთ შამფურზე, დაუდეთ ნაკვერჩხალზე, ატრიალეთ და თან მარილ-წყალი წაუსვით და თან წკეპლა დაჰკარით, ასე მოექეცით, მანამდინ შეიწვას. მარილ-წყალის წასმა რომ გაათაოთ, ფრთით ერბო წაუსვით, ვიდრე კარგად არ გაწითლდეს. როდესაც შეიწვას, ამ გვარად ჩააჩიხირთმავებთ: გათქვიფეთ ექვსი კვერცხი,
დაასხით ზედ სამი სტაქანი ძმარი და ერთი სტაქანი წყალი, ამასთანავე, დასჭერით და ჩაყარეთ ძმარში სამი თავი ხახვი, თან კოვზით მოურიეთ და თან ადუღეთ, რომ კვერცხი არ აიჭრას. ამ რიგად მომზადებული წვენი ზედ მოასხით დაჭრილ კურდღელს. თუ გენებოთ, რამდენიმე დღე შენახეთ ამ ძმარში.
(შემწვარი კურდღლის ჩიხირთმა, ”ქართული და ევროპიული საჭმელები”, ქართველთა ამხანაგობის გამოცემა, ტფილისი - 1903)
სულ არ მეღიმება, საერთოდ არ მეღიმება... წუხელ ერთი საოცრად კარგი ადამიანი წავიდა ჩვენგან - ლევან მიქელაძე. ამ დილით კიდევ მოხდა ერთი ცუდი ამბავი. ღმერთს ვთხოვ, ის ბიჭები ცოცხლები იყვნენ. ახლა ვწერ და არაფერი ვიცი მათ შესახებ. საკუთარ სიცოცხლეს შეაგინებ (”ასეთი სიცოცხლის...”), სხვისას უნდა გაუფრთხილდე. სხვისი სიკვდილი ტრაგედიაა, საკუთარს შეგუებული ხარ და უნდა გაუღიმო. მოდიხარ, ძმაო? არ მეტყვი? მაშინ, მე გეტყვი ანეკდოტს: პანაშვიდზე იმდენი ხალხი მოვიდა, მეორე მიცვალებული ჩაამატესო...
ადამიანის ცხოვრება საპანაშვიდე ხალხის შეგროვებაა.
ცხოვრება არის ყველაფერი ის, რაც ხდებოდა და მათ შორის ის, რაც ხდებოდა წინა კვირაში.
მიშას მაგრად გაუმართლა - ბულგარეთში გაისეირნა. 80-იანებშიც ასე იწყებდა - ბულგარეთი, რუმინეთი, გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკა და მერე წავიდა და წავიდა. თუმცა, ყველაფრის თავი და თავი იყო თემური ბიძია და არტეკი.
ახლაც, როგორც გასულ კვირაში გულმა მიგრძნო, მიშა ახალ წრეზე მიდის. სიღნაღი-ბათუმი-სოფია... და ბოდრუმი? თურქულმა გაზეთმა ”TURKISH WEEKLY” გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ”სააკაშვილი ბოდრუმის აეროპორტში გუშინ საკუთარი თვითმფრინავით ჩაფრინდა და ესკორტის თანხლებით სასტუმროში გაემგზავრა, სადაც უსაფრთხოების ზომების დაცვით გაჩერდება”.როგორც ხდება ხოლმე, მიშას ადმინისტრაციამ ეს ინფორმაცია სასწრაფოდ უარყო.
ახლა, ჯერ ჩვენზეა, ვის ვენდოთ - მიშას ადმინისტრაციას თუ თურქულ გაზეთს? ალბათ, უფრო, თურქულ გაზეთს, რადგან მას ჩვენთვის ტყუილი ჯერ არ უთქვამს. თან, ლოგიკაშიც ჯდება. 1) მიშა ენერგეტიკულ სამიტზე იყო და ენერგიის აღდგენა სჭირდებოდა; 2) ამერიკელ მასაჟისტს როცა მოგინდება, თბილისში მაშინ ჩამოიყვან და აბა, სცადე და ხმელთაშუა ზღვა ჩამოიყვანე! გოგა ხაინდრავას თქმისა არ იყოს, ”თუ მთა არ მიდის მაგომედთან, მაგომედი მიდის მთასთან”.
გოგას მუჰამედი უნდა ეთქვა, მაგრამ ჯერ კიდევ ესკსკას სხდომებისა და ბორის ჩოჩიევის ყოფილი ულვაშების შთაბეჭდილებების ქვეშ იმყოფება.
გიორგი თარგამაძე და მისი დაჯგუფების (ენა არ მომიბრუნდება, რომ მაგათ ქრისტიან-დემოკრატები ვუწოდო) წევრები ესპანელ პარლამენტარებს შეხვდნენ და ჯერ კიდევ ამ შეხვედრის შთაბეჭდილების ქვეშ იმყოფებიან. ესპანელებმა თარგამაძისგან შეიტყვეს, რომ ”კვლავაც აქტუალური რჩება ის შეთავაზებები, რაც ”ქრისტიან-დემოკრატებმა” ხელისუფლებისადმი გააკეთეს ცოტა ხნის წინ; მათ შორის, ”იმედის” დაბრუნება კანონიერი მფლობელისთვის, ტელეკომპანია ”მაესტროსთვის” თანამგზავრული ლიცენზიის მინიჭება, საზოგადოებრივი აუწყებლის სამეთვალყურეო საბჭოს თვითდათხოვნა”.
თარგამაძე სარკესთან იდგა და ხელისუფლებას სთავაზობდა, თან აკვირდებოდა, ხელისუფლების როლში უფრო სიმპათიურად გამოიყურება თუ საპარლამენტო ”ოპოზიციის” როლში. თუმცა, მე თუ მკითხავთ, ერთი რამ არის ყველაზე სასწრაფო და აქტუალური - მიენიჭოთ გიორგი თარგამაძეს და მაგდა ანიკაშვილს ნობელისა და პულიტცერის პრემიები იმ პირობით, რომ ისინი აღარასოდეს გაეკარებიან პოლიტიკას და ჟურნალისტიკას.
ირმა სოხაძე და მარინა ვეკუა მთელი ერთი წლის განმავლობაში ცდილობდნენ გაკარებოდნენ ჟურნალისტიკას და გასულ კვირაში ხელი ჩაიქნიეს - ყოველგვარი ნდობისა და მოთმინების ლიმიტი ამოიწურაო. ანუ, სააკაშვილს ვენდობოდით და ყუბანეიშვილს ვუთმენდითო. აფერუმ მათ მოთმინება, აფერუმ!!! აფერუმ, ოპოზიციას, რომელმაც თავის დროზე საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭოში სოხაძე და ვეკუა წარადგინა! მაშინვe დავეთანხმე მათ კანდიდატურებს და მაშინვე ვთქვი, ქათმების ადგილი საქათმეშია-მეთქი.
ეს განცხადება გუგული მაღრაძემ სოხაძის და ვეკუას მისამართით გააკეთა: ”მოუვუწოდებ დიასახლის ქალებს 2-3 საათით ნუ დაალაგებენ სახლს და აქციას შეუერთდნენ”. მოკლედ, გუგულიმ თქვა, სჯობს დიასახლისებმა და ქათმებმა გადაუფრინონ ჩემს ბუდესო.
რაც შეეხება თვითონ გუგულის... თუ გავითვალისწინებთ, რომ დღე და ღამე მიტინგებზეა, უნდა ვივარაუდოთ, რომ მაგის სახლი ნაგავს მიაქვს. ახლა, უნდა, რომ სხვებიც აიყოლიოს, შემდეგ თავის პარტიაში გააწევრიანებს და ბოლოს ამ პარტიას დაერქმევა ”სრულიად საქართველოს ფეთხუმების, ნირიახებისა და ბინძურუშკების პარტია”. იქნებიან გუგულებივით - სხვის ბუდეში დადებენ კვერცხებს, მაგრამ სადეპუტატო პენსიას მხოლოდ მთავარი გუგული მიიღებს, დანარჩენი გუგულები ბუს კვერცხებს მოიპოვებენ.
”კოალიცია თავისუფლებისთვის” გია მაისაშვილზე შესაძლო თავდასხმაზე ინფორმაცია მოიპოვა” - მე არაფერ შუაში ვარ, ასე ჰქვია ნიუსს და არც ”ინტერპრესია” შუაში. უბრალოდ, ეს ამბავი ისეთი რიხით იქნა გამოცხადებული, რომ ”მოიპოვას” გარდა სხვა ნებისმიერი ზმნა და შემასმენელი უადგილო იქნებოდა. გია მაისაშვილმა, გუგული მაღრაძემ, კონსტანტინე გამსახურდიამ და აკაკი ასათიანმა სპეციალური განცხადება გააკეთეს და ხელისუფლებას გაფრთხილება მისცეს.
მაისაშვილმა მიშას რომ აგინა... გუგულიმ და გუგულივით ბიჭებმა განმარტეს, რომ მაისაშვილს გინებაში სააკაშვილის ბიოლოგიური მშობელი არ უგულისხმია და ”იგულისხმა ის სისტემა, რომელმაც ის შვა”. თავად მაისაშვილმა თქვა, ეს სისტემა, საგინებელი სიტყვის შებედვის კი არა, ”გახლეჩის” ღირსიაო.
გზა გერონტოფილიიდან სისტემოფილიამდე მომავლის მაისაშვილმა სირბილით და ხელში ჰანტელებით განვლო. ვასილ სანოძეს ხელში წყლით სავსე ცელოფანის პარკი ეჭირა და აქეთ-იქით დარბოდა.
უშიშროებამ საშიშროება იგრძნო და მომიტინგეებს კისტის თოფიდან კისტები დაუშინა, ანუ დაუშინა ის, რაც აქვს, ანუ უშიშროებას აქვს კისტა. ასევე, აქვს ცელოფანის პარკი, რამდენიმე ბოთლი ჰაშ-ორი-ო და ერთი ცალი თეთრი ვარდი. სანოძემ წყალი ჩაასხა პარკში და ესროლა მომიტინგეებს, შემდეგ მათვე ესროლა თეთრი ვარდი და ახლა უშიშროებას აღარც ვარდი აქვს, აღარც პარკი და აღარც ცელოფანი. აქვს მხოლოდ კისტა.
საინტერესოა, რომ სანოძემ ჯერ წყალი ისროლა და შემდეგ ვარდი. პირიქით რომ ექნა, დღეს უშიშროებას ეზოში ბევრი ვარდები ექნებოდა და მხოლოდ კისტას იმედად არ იქნებოდა. კისტას იმედად მტერი იყოს!.
მიშას იმედი აქვს, რომ საქართველო მის იმედად არის და გასულ კვირაში ასეთი იმედიანი განცხადებები გააკეთა: ”მთავრობა არასოდეს მოაწერს ხელს ისეთ შეთანხმებას, რომელიც საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობას ეჭვქვეშ დააყენებს... საერთაშორისო დელეგიტიმაციის კუთხით საქართველო დღეს ბევრად უფრო უკეთეს ვითარებაშია, ამ მხრივ ქვეყანამ მნიშვნელოვნად წაიწია წინ... რუსეთ-საქართველოს ომის შემდეგ ქართულ არმიაში გაწვევის მსურველი გაცილებით მეტია, ვიდრე ეს ომამდე იყო... პრეზიდენტის მოღვაწეობის მიზანია, საქართველოში ხალხის დასაქმების საშუალებები გაჩნდეს... დარწმუნებული ვარ, ჩვენს ქვეყანას აქვს ეკონომიკური სიძნელეების დაძლევის საშულება... საქართველომ დაამტკიცა, რომ მიუხედავად გარე თუ შიდა მცდელობებისა, მდგრადი ქვეყანაა... ყველაფერს გავაკეთებთ, რათა შევინარჩუნოთ სტაბილურობა, როგორც საგარეო ისე შიდა პოლიტიკაში...”
ოე, გამგეეეე!!!
მაგრამ, მთავარი მაინც ეს იყო: ”სიმშვიდისა და სტაბილურობის გარეშე არც ერთი ბიზნესი არ არის მიმზიდველი”. საწყალი ბიზნესმენები სხედან და შიშით მკითხაობენ, თუ რომელი ბიზნესი აღმოჩნდება მიშასთვის მიმზიდველი.
პრინციპში, მოვლენები ისე ვითარდება, როგორც ჩვენს განვითარებას შეეფერება. აქეთ მიტინგობენ, იქით თათბირობენ. განცხადებები ორივე მხრიდან კეთდება. გოგა ხაინდრავა: ”ხელისუფლების სათავეში ფსიქიურად არანორმალური ადამიანი იმყოფება”; ვანო მერაბიშვილი: ”მომიტინგეთა 70% ხელფასისა და ქრთამის გარეშე დარჩენილი ყოფილი პოლიციელები და მებაჟეები არიან”;გუგული მაღრაძე: ”ნაციონალურ მოძრაობაშიც არიან პატრიოტი ადამიანები”; დავით ბაქრაძე: ”საზოგადოების მოთხოვნაა, პოლიტიკოსებმა საკუთარი პრობლემების გამო ქვეყანას პრობლემა არ შეუქმნან”.
ასე რომ, განცხადებები ბლომად კეთდება და ჩვენ ისღა დაგვრჩენია, რომ ჩავუფიქრდეთ თითოეულ მათგანს, გამოვიტანოთ დასკვნები და ამის მიხედვით დავგეგმოთ ჩვენი მომავალი ცხოვრება.
გია ცაგარეიშვილმა უკვე დაგეგმა და განზრახვა სისრულეში მოიყვანა - საპარლამენტო უმცირესობა დატოვა და საკანში საკან №116-ში ჩაჯდა. მიაჩნია, რომ მისი ადგილი სწორედ აქ არის და დღეს საქართველოს ბედი რუსთაველის გამზირზე წყდება.
ჯონდი ბაღათურია შემოქმედებით წვაშია. მას ჯერ არ გადაუწყვეტია, სად და როგორ გაატარებს თავისუფალ დროს, მაგრამ ზუსტად იცის, რომ... მოდით, ნიუსს გავეცნოთ: ”დეპუტატი ჯონდი ბაღათურია, მისი კოლეგების მსგავსად, ”საკანში” ჩაჯდომას არ აპირებს. როგორც ”ინტერპრესნიუსს” ბაღათურიამ განუცხადა, ”საკანში” ჯდომა მისი სტილი არ არის და მას უფრო აქტიური მოქმედება ურჩევნია”.
უნდა ითქვას, რომ გასულ კვირაში ჯონდი საკმაოდ აქტიურად მოქმედებდა. ჯერ იყო და, პატიმარი ქალები დაიცვა: ”პატიმარი ქალების წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმის აღძვრის საფუძველი არ არსებობს და თუ საქმე მაინც აღიძვრება, მოვითხოვ, დავიკითხო როგორც მოწმე და მზად ვარ, პატიმტრების სასარგებლო ჩვენება მივცე”. მერე იყო და, რუსთავის №1 კოლონიაში არ შეუშვეს. ”ბაღათურიას განცხადებით, მას ციხის ადმინისტრაციამ რაღაც ქაღალდი მოსთხოვა, რასაც იმის გამო, რომ პარლამენტი დაკეტილია, ვერ მიიტანდა, თუმცა დღეს 1 კოლონიაში ბაღათურიასთან ერთად მისულ ადვოკატებს შესვლის პრობლემა არ ჰქონიათ. ბაღათურიას განცხადებით, მას ეჭვი აქვს, რომ პატიმარი ქალები ნაცემები არიან, თუმცა იგი აცხადებს, რომ ის მსჯავრდებულები, რომლებიც ადვოკატებმა მოინახულეს, მათ რაიმე სახის დაზიანება არ აღენიშნებოდათ”.
მდაა... ნეულავიმი ჯო გამიგია და არ მეგონა, თუ ამ სიბერეში ნეულავიმი ჯონდისაც გავიგებდი.
გასულ კვირაში ერთი მომენტი დავით ბაქრაძეც მოუხელთებელი იყო. შემდეგ გაირკვა, რომ ცნობილი ქართველი კანონმდებელი და ღვაწლმოსილი საზოგადო მოღვაწე დავით ბაქრაძე ვენაში ყოფილა და მაყურებელთა სიმპათიის პრიზს იბარებდა. ისევ ნიუსი: ”ვენაში რეფორმატორი ქვეყნების დაჯილდოების ცერემონია გაიმართა. წარმატებული საგადასახადო რეფორმის შედეგად საქართველოს ნომერ პირველი რეფორმატორი ქვეყნის სტატუსი მიენიჭა. ”ეს უაღრესად საპატიო პრიზი ნიშნავს, რომ ყველა ის ეკონომიკური რეფორმა, რომელსაც საქართველო ბოლო 5 წლის განმავლობაში ახორციელებდა, სწორია”, - აღნიშნა დავით ბაქრაძემ”.
აი, ვკითხულობ ამ ნიუსს და მგონია, რომ ან მე არ ვცხოვრობ საქართველოში და ანაც სადღაც მეორე საქართველოც არის და არქიტექტორ ნამორაძისა არ იყოს, ყველანი მწარედ მოგვატყუეს, როდესაც გვითხრეს სხვა საქართველო არსად არ არისო.
კაცო, მგონი შავ ზღვაში მართლა არსებობს იოანეს კუნძულები, ანუ სანტა-ესპერანსა და ბაქრაძე იმ კუნძულების პარლამენტის თავმჯდომარეა. ანაც, მე ვცხოვრობ სანტა-ესპერანსაზე და სულ ტყუილად ვნერვიულობ, როდესაც ”რუსთავი 2” თარგამაძეს და თორთლაძეს აპიარებს, სულ ტყუილად ვნერვიულობ, როდესაც ვხედავ, რომ ნინო ბურჯანაძეს პრეზიდენტობა სურს.
მიშამ რომ თქვა, არნახულად გაიზარდა ჯარში წასვლის მსურველიო, აბა ის დავთვალოთ, პრეზიდენტობის მსურველთა რიცხვი როგორ არის გაზრდილი.
ამდენი პესიმიზმის შემდეგ, იმედის სხივმა მაინც გაიჭიატა, როდესაც ასეთი რამ გავიგე: ”დედაქალაქის მერმა გიგი უგულავამ ამერიკელი გენერალ-მაიორი უილიამ ნესბითი მიიღო”. თურმე ნუ იტყვით, გენერალ-მაიორი ეკონომიკური ფორუმის მოწყობას აპირებს და ამის შემდეგ სულ არ გამიკვირდება, თუ ბაჩო ახალაია და აშშ-ს ეკონომიკის მინისტრი ”ბოსტონ სელტიქსისა” და თბილისის ”ავიამშენის” ოსტატ კალათბურთელთა გუნდების ამხანაგურ შეხვედრას გაუწევენ ორგანიზებას.
ია ბაგრატიონ-მუხრანელი თავადაზნაურობას უკეთებს ორგანიზებას და სხვისი არ ვიცი, მე კი სერიოზულად ვხალისობ და შევეცდები თქვენც გახალისოთ:
”თავადაზნაურული გვარის წარმომადგენლები პროტესტის ნიშნად მე-18 საკანში ჩასხდებიან. როგორც პარლამენტის წინ მიტინგზე თავადაზნაურთა გვარის წარმომადგენელმა ია ბაგრატიონ-მუხრანელმა განაცხადა, მე-18 საკანი აირჩიეს, ვინაიდან 18 საკრალური რიცხვია. მისი თქმით, 18 წელია, რაც საქართველო იტანჯება და ამიტომ გადაწყვიტეს მე-18 საკანში ჩასხდომა”.
არ ვიცი, ვინ იქნება გაის ამ დროს საქართველოს პრეზიდენტი, მაგრამ გული მიგრძნობს, რომ ქართველ თავადებს მე-19 საკანში მოუწევთ ჩაჯდომა.
სპორტი უკვე იყო და დადგა ამინდის დრო. გასულ კვირაში ძალიან ციოდა. როგორც იქნა ვეღირსე და ამინდის ზუსტი პროგნოზი მოვისმინე. ერთ-ერთ არხზე ითქვა, ხვალიდან საქართველოში თურქეთიდან ჰაერის ძალიან ცივი მასები შემოვაო. ამის შემდეგ აღარ გამკვირვებია, როდესაც გამოაცხადეს, რომ თურქეთი საქართველოს უმსხვილესი სავაჭრო პარტნიორი ყოფილა.
მოკლედ, ეგეთი ამბები იყო გასულ კვირაში. ძალიან ცივი და ცუდი ამბები. გახსენებაც არ მინდა... ცუდად დაიწყო და საშინლად დამთავრდა...ახლა მითხრეს, რომ ის ბიჭები დაღუპულან... ღმერთმა ნათელში ამყოფოს, სხვა რა ვთქვა...
კარგად მენახეთ და ვიცი, რომ კარგად გნახავთ, რადგან ”ნახალოვკის ნაციონალური მოძრაობა” ჩვენთანაა. უკეთესი მომავლის იმედით გემშვიდობებით. მომავალი მაშინ იქნება უკეთესი, თუ ჩვენს გვერდით ვიხილავთ ლოტკინელ ლეიბორისტებს, ავჭალელ მონარქისტებს და ჯონდი ბაღათურიას ვაშლიჯვრელ მხარდამჭერებს.
ეჰ...
კ.ქ.მ. (კურდღელი ქართულად, მეორენაირად) კურდღელს ტყავი გააძრეთ, გამოშიგნეთ, დაალბეთ რამდენიმე საათით წყალში ან ძმარში, შემდეგ გარეცხეთ, გააცალეთ ფერფლი, აქა-იქ დაჩვრიტეთ, ქონები ჩაუწყეთ, მარილი მოაყარეთ, ააგეთ შამფურზედ ან ტაფაში ჩადეთ და შეწვით, თან ერბო წაუსვით, მირთმევის დროს მოაყარეთ ერბოში მოხრაკული სუხარი.
(კურდღლის შემწვარი, ”ქართული და ევროპიული საჭმელები”, ქართველთა ამხანაგობის გამოცემა, ტფილისი - 1903)