↔
დესპანი
შენ სამშობლოში შენი ოჯახის დესპანი უნდა იყო და სამშობლოს გარეთ - შენი ერის დესპანი,
რადგან შენი საქციელი შინ, შენი ოჯახის სახეა და გარეთ - შენი ერის! ...
ჭაბუა ამირეჯიბი - "დათა თუთაშხია"

პოეზია · ლირიკა

შავლეგ და კვირია

უძილაური ელგუჯა

2026-07-188 წთ საკითხავი6829 ნახვა

—
( ძველი ამბავი)ოდეს მზის სხივნი მოწყენითპირს ბინდით დაიბურავენდა მწვერვალები საძილედნისლს საბნად დაიხურავენ,მოდიან ფიქრნი მაღალნი,გულის მიდამოს სტუმრობენდა ერთურთს ლექსის მუზანიჩემტან საფიხვნოდ უხმობენ.სანამ ციურნი მნათობნიღამის წყვდიადთა ურჩობენ.და წუთისოფლის გზაზედაიმედის შუქით შუქობენ,სხვა გზა არ არი, უნდა ვთქვალექსად ხმა გულისძგერისა,ვერ ვეურჩები, ვარ მონაშემოქმედისა ნებისა:მან დამანათლა, მისაგზლაშეძლება ლექსის წერისა.უნდა ვთქვა ჩემი სათქმელი,სანამ ვიქცევი მიწადა,სიტყვა ბრძნული და ფხიანი,ყურადსარები ბრიყვთადა.არ მინდა დამრჩეს უთქმელი,მხრებზე დამაწვეს ტვირთადა.ნუ ვაქებთ არსაქებელსა,კაცს ბოროტსა და ცბიერსა,ვერ ვპოვებთ სიავკაცითაწყალობას უფლისმიერსა.გულს ნუ გავუტეხთ კარგ კაცსა,არსაქებლისა ქებითა,ვაითუ, გზა სიკეთისამორთოს საქმითა ბნელითა.ის ვაქოთ, ვისაც ამქვეყნადუვლია უფლის მცნებითა.რასაც მე ახლა გიამბობთ,ყრმობისას მომისმენია,ვერ დავივიწყე, თუმც გაქრნენსიყმაწვილისა დღენია,ზამთრობით, ბინდის ხანზედა,როს ქროდნენ ცივი ქარები,ბუხრის წინ ჩამოსხდებოდნენხელსაქმით სოფლის ქალები.ათევდნენ ზამთრის ღამესა,წინდას ქსოვდნენ და ფიხვნობდნენდა ჭკუასუსტნი დიაცნიზოგჯერ ბრძნულს სიტყვას იტყოდნენ.ამბებს ძველსა და ახალსაჰყვებოდნენ, როგორც იცოდნენ.ამბავი ორი მოყმისავიცი მათივე თხრობითა,ახსენებდიან მათს სახელსქებითა, არა გმობითა.ვინმე შავლეგოს სახელიხსოვნას შემორჩა წლობითა.ძველ დროს, არაგვის მხარეში,ცნობილა ვაჟკაცობითა.უყვარდა მოძმე თავისი,ძმად შეეკვროდა ფიცითა,მტერთად მტერ იყო მრისხანე,კლდის ვეფხვსა ჰგავდა ჯიშითა.ჰყოლია კარგი ნაძმობი,სახელად ერქვა კვირია,ძმობა ძველებმა იცოდნენ,დღეს მტრობა უფრო ხშირია.ნეტა მას, ვისაც ძმობისააქვს სიყვარული დიდია,კაცისთვის კარგი ძმობილიზღვაზე სავალი ხიდია.ლხინის დროს ერთად ლხინობდნენ,უფალს უნტებდნენ სანტელსა,თავი სიზმარში ეგონა,ომის დროს იმათ მნახველსა.აქებდიან და ლოცავდნენიმ ორი მოყმის გამზრდელსა.მწადია, მათი ამბავიგიამბობთ ლექსის წერითა,დავღალო ფიქრი და გონიუძილოდ ღამის თევითა.ვინც დამიწუნებსლექსობას,გამკიცხავს უმეცრებითა,ადგეს და თვითონ დაწეროსსიტყვითა უკეტესითა.თუ გინახიათ არაგვი,მქუხარე, ჩანჩქერიანი,გზას ვერ უკრავენ სავალსაკლდეები ქარაფიანი,ვით სატრფო, მკვლელი გულისა,სუმუდამ სურვილიანი,ელოდებიან ბარადაჭალები ყვავილიანი,რო გაიგრილონ გულმკერდი,ცხელი აგვისტოს მზიანი.ჰყოლია მამასახლისიძველ დროს ამ ტურფა მხარესა,გულღრძოს იტყვიან, ბოროტსა,დემონთან მოზიარესა.დათარეშობდა სოფლადა,სამეფო ბეგარს ართმევდა,უქონელთ, ღარიბ-ღატაკთათოფით და ხანჯლით არბევდა.ძმობილს აღარვინ მიაჩნდაამ ქვეყნად თავის სწორადა,კაცის კაცობას უგნური,ჩინ-მენდლებითა სწონავდა.რო მივიდოდა სტუმრადა,ადათს არღვევდა მთისასა,უმზერდა მრუშის თვალითაქალ-რძალსა მასპინძლისასა.სურვილის მოსაკლავადა,ხილს ეწვდებოდა სხვისასა.შავლეგოს ცოლზე იტყვიან,ჰგავდა პირსავსე მთვარესა,სიცოცხლის ეშხით ავსებდაარაგვის არემარესა.სიტურფე ლეგოს ცოლისაატევინებდა ღამესაიმ წუწკსა მამასახლისსა,დიაცთა მოტრფიალესა.მაჭანკლის ხელით უგზავნაბეჭდები ოქროსთვლიანი,ეწადა ხელში ჩაეგდოდიაცი გიშრისთმიანი.უარი უთხრა ლამაზმა,ყოფილა ნამუსიანი.რად ვარგა ცუდად ნაძრახი,სიცოცხლე სირცხვილიანი?იწყინა მამასახლისმაქალის უარზე დადგომა,მოიწადინა ფანდითალეგოს ოჯახის წახდომა.ბრალად დასწამა ღალატიდა ორგულობა მეფისა,ალალ-მართალი ვაჟკაცი,ერთგული თავის ქვეყნისა,გასწირა სასიკვდილოდა,საჯიჯგნად ჯალათებისა.როს ნახა შავლეგოს ცოლმასიავე წუთისოფლისა,რო ერთ დღეს ლაღი სიცოცხლექრება, ვით გუნდა თოვლისა,კარგზე იმარჯვებს ბოროტი,დამანგრეველი ყოვლისა,ვეღარა ზიდა ვარამილამაზმა სუსტი მხრებითა,გადავარდნილა კლდიდანა,მტირალი ცხარე ცრემლითა.კაცო, ბოროტის მსახურო,შენც გამოგხრავენ მიწანი,ერთ დღეს შენც გაგასამართლებსმსაჯული იმქვეყნისანი,დაიხურება შენთვისაკარები სამოთხისანი,მგზავრი გაჰხდება ცოდვილისაჯოჯოხეთო გზისანი.ორწყალთან ორი არაგვი,ფშავის და ხევსურეთისა,შაიყრებიან ერთადა,მგზავრნი კლდოვანი გზებისა,ერთურთს ეტყვიან ამბავსათავის მშობელი მთებისა,ულხინს ცა-ქვეყნის პატრონსაშეხვედრა ღვიძლი ძმებისა.როგორ მიდიან მხარდამხარ,ამაყად, ტანის რხევითა,სალი კლდეების ჯავშანიგაურღვევია მკერდითა,გზას ულოცავენ ჭალებიშემოაბჯრულნი მთებითა.შორს, ლანდად, არაგვის პირზე,მგზავრი გამოჩნდა ცხენითა,ათვალიერებს მიდამოსკაცი ქორულის მზერითა.სჩანს, რო მტერს ეძებს ვერაგსამხედარი გულისძგერითა,ხმლის ვადასაკე გაურბისმარჯვენა თავის ნებითა,ერთი კვირაა დაეძებსკვირია მამასახლისსა,თავის ძმობილის დამქცევსაუმზადებს მწარე სადილსა.ძებნა და ჰპოვა კიდეცაცხენზე ამაყად მჯდარია,ზარხოშად იყო, შეესვაპანტის არაყი, ცხარია.თან ახლდა ორი მხლებელი,პატრონს მასდევდნენ მცველადა,მუქტა სმა-ჭამით ქცეულნისაიმქვეყნიო ლეშადა.წინ გადაუდგა მომავალთკვირია გულით მტკიცითა,საომრად შემზადულია,ხმლის ტარსა სწურავს მჯიღითა.- მე და შენ უნდა გავსწორდეთ, -მოხელეს ეტყვის რისხვითა, -დაღლილა არაგვის ხევიშენი ცოდვების ზიდვითა!გაჰკვირდა მამასახლისიკადნიერებით მისითა,თუ დღემდე ყველა ხვდებოდამოკრძალებით და რიდითა,ეს ამდენს როგორა ჰბედავს,ხელმწიფის კაცის შიშითა?!შესძახა: - გლეხო მუდრეგო,თავი ხო არ მოგწყენია,გზას რო არ მაძლევ, ვინა ხარ?მითხარ სახელი შენია!- აიმის ძმადნაფიცი ვარ,ვინც შენ ღალატით გასწირე,ვისი ცოლ-დედაც, ბეჩავნი,ცხარე ცრემლებით ატირე.შავლეგოს სისხლი, წყეულო,კისერზე გაწევს ვალადა,დაგვიწყებია ხატ-ღმერთი,გული გქცევია ხარბადა,ოქრო-ვერცხლი და ქალებიშენთვი გინდოდა მრავლადა,გულმარტალი და ღარიბიშენ არ მიგაჩნდა კაცადა.ვინ გითხრა, ვინა, უგნურო,გლეხკაცს არა აქ ღირსება,რო მარტო დიდ კაცთ გეკუთვნისთამქვეყნიური დიდება?!ვინც კი შობილა ამქვეყნად,დედასამყაროს შვილადა,კაცობა, სირცხვილი-ნამუსი,დასაფასები ძვირადა,გვარგუნა მაღალმა ღმერთმაყოველ კაცს თავის წილადა.აიღე ხმალი, რაას უცდი,შენი ბიჭობა სად არი?უნდა გიქციო არმადაის შენი ნაავკაცარი.ერთ წამს კვირიას ფრანგულმაჰაერში გაიელვარა,თავი მოჰკვეთა მოხელეს,მზის შუქს იხილავს ვერარა.გმირნი გმირობენ მუდამა,ომს ვერ მაიგებს მკვეხარა.ვერ მაასწრებენ მხლებელნიამოღებასა ხმლისასა,გაფრინად კვირიას ცხენი,ნალით დასტორავს მიწასა.ვერ მაჰკლავს ბარის ხოხობიარწივს მაღალი მთისასა.საით წავიდა? რა ვიცი!გზას გაჰყვა ნისლებისასა,წავა, უამბობს ამბავსაიმ თავის ძმობილისასა.დამარხეს მამასახლისი,ერგო სამუდმო ძილია,იტირეს მარტო ჯალაფთა,სხვას არვის დაუჩივლია.ეს არი ჩვენი სიცოცხლე:დრეს მზე, ხვალ მიწა გრილია,ისე ვცხონდებით იმ ქვეყნად,რა გზითაც სოფლად გვივლია.ცუდ კაცს არავინ იტირებს,მოკვდაო, - გაიცინებენ,სიტყვას იტყვიან აუგსა,სამარეს შაუგინებენ.გლოვა კარგისა იციან,ტანის შემოსვა შავითა,ნუმც ვნახო სოფლად მოსულიმაცნე სიკვდილის ზარითა,კარგი ყმის სიკვდილს გვეტყოდესგულითა დარდიანითა,ცოდვაა ხე სიკეთისა,გადატეხილი ქარითა.სალი კლდეების უბეშიჩაშლილო ბროლის მძივადა,მტებში მქუხარო ჩანჩქერო,გვერდს რად ჩამივლი ცივადა?მითხარ, კვირიას ამბავი,საით, რა გზებით იარა?ვერ უპოვნაა წამალიიმ თავის გულის იარას?ბევრჯელ მაგ ვეფხის ზნისამაფრანგული ააფხიანა,უნდოდა ბოროტებისამოსპობა ძირფესვიანად.მაგრამ სისხლით და ომითასაქმე არ გამოდიოდა,სათავე ბოროტებისა -გველი დრემუდამ წიოდა,მდინარე წუთისოფლისაისევ თავის გზით დიოდა,ლხინობდა სხვათა მჩაგრავი,ჩაგრული ისევ ჩიოდა.შორს მთებში, უფლის კალთასთან,სად გულის ფიქრი მთებისახეობებს დაეფინება,ვით პირმშოს ლოცვა დედისა,კვირიას სიპი ქვისგანასაყდარი უშენებია,მრავალი უძილო ღამელოცვაში დასთენებია.რა ქნას? ვერ შესძლო ჩაგრულთაშველა ხმლითა და ფარითა,ეხლა ბოროტის ძალითა.გათენებისას, ოდეს მზეწყვდიადს შეუტევს ურჩადა,ამოვა, დაეფინებამთა-ბარს სიცოცხლის შუქადა,საკურთხეველთან კვირიადადგება პირჯვრის წერითა,ზეცისკენ ხელაპყრობილიმავედრებელის მზერითა,ავედრებს ხატსა და ღმერთსათავის სამშობლო მხარესა,არ უნდა თვალით ხედავდეს,ტანჯულსა, მგლოვიარესა.
უძილაური ელგუჯა

უძილაური ელგუჯა: სხვა ნაწარმოებები

მსგავსი ნაწარმოებები

დესპანი