↔
დესპანი
შენ სამშობლოში შენი ოჯახის დესპანი უნდა იყო და სამშობლოს გარეთ - შენი ერის დესპანი,
რადგან შენი საქციელი შინ, შენი ოჯახის სახეა და გარეთ - შენი ერის! ...
ჭაბუა ამირეჯიბი - "დათა თუთაშხია"

პოეზია · ლირიკა

სიკვდილი გმირისა

ვაჟა-ფშაველა 1861–1915

2025-04-133 წთ საკითხავი12783 ნახვა

—
ცის ქუხილივით გაისმასოფლად სიკვდილი გმირისა,რომ ვერ უშველა ექიმმა,ზის და ჩუმადა ტირისა.ვერც მკითხავებმა უშველეს,ვედრებამ იმათ პირისა.მიზეზს რად ეძებთ სხვადასხვას -დღე-წერა იყო იმისა.“აფსუს, რა ჯონგა წაიქცა!” -ყველა ამასა ჩივისა.
ცრემლი აწვიმა მთაზედატურფამ ცისკარმა დილისა...კუბოს ფიცრებიც ითლებამისრიათ ქალის შვილისა.დრო ჩამოუგდო მტრის ტყვიამგაუღვიძარი ძილისა.ურჯულოს გაუხარდება, -ლაშქარში ვეღარ ივლისა.თავს რომ დაატყო - ვკვდებიო,ჯალაფთ ანიშნა ხელითა,რომ გაეყვანათ კარზედააბჯარ-აბგარით მთელითა.სულის დალევა გარეთაწესია ძველის ძველითა.ჯერ თავად წამოიწია,იდაყვებს იდგამს სვეტადა;სიკვდილსაც არა ჰნებდება:კერპობა ჰქონდა წესადა.
უნდა ხმლითა სცას მტარვალსა,თუკი მოუვა ხელადა;უჩინარია, ვის ებრძვის?სული ამოჯდა ყელადა.თავის მომრევი ვაჟკაცსაარვინ ეგონა ქვეყნადა:უკვირს, რომ ძალმა უჩინმადაჯაბნა მეტის-მეტადა;მტერი სცემს, პასუხს ვერ აძლევს,მონას რასმე ჰგავ ქლესასა.მტრის ჯავრს არა სჭამს მხოლოდ მით,არ გააგონებს კვნესასა.მამა ამკაცრებს როსტია,გული წაჰსვლია დედასა.ეურჩა შვილი მოხუცსა,მამას არ აძლევს ნებასა:ვერ იტანს ვაჟკაცის ფიქრიგულზე ხელების კრეფასა.სიკვდილო, კარგის მოკვლისთვისნეტა ვინ გეტყვის ქებასა?!ბერიძის დისა ტირილისანთლად დაენთო ზეცასა.აეღო მთელი მთა-ბარიქალთამზის მოთქმა-კვნესასა.
დაიჭრა თმები გიშრისა,ათეულის ჰგავ კრებასა.ცოლის გულსაც ჰხვდა ლახვარი,თუმც ტირილს ვერა ჰბედავსა;ჩუმად იტირებს ბეჩავი,როცა არავინ ჰხედავსა.ხალხთ ჩვეულება დიდია:დევსა ჰგავ, რკინის მკვნეტავსა!..დერეფანში წევს ბერიძე,თვალდახუჭული, მკვდარია.მშობელი ქვეყნის დარაჯიმოკვდა და აღარ არია.პირნათლად მივა სულეთსა,სადც იმის წინაპარნია,რომ არ უმტყუვნა, ასრულაგმირმა გმირული ვალია.მკერდზე დააწყვეს იმისითოფი, ფარი და ხმალია.
თავით დაუდვეს ხანჯარი,ხმალშეუვალი რვალია.ფეხთით უდგია ლურჯაი,ორთ უპყრავ ლაგმის ტარია;ტოტს უცემს. ელის პატრონსა,დაუგვიანდა მგზავრია.დედ-მამას ანდერძს უწირავს:შანშეს მიეცით ხმალია,სხვის ხელში ნუმც მეგულება,ღირსი სხვა არვინ არია.ხანჯარი - ფუნჩაიშვილსა, -ის კარგი მეომარია.ფარი და ჯაჭვი - ლეგასა,ჯერ ომში შეუვალია.ვინაც პირველად მიუხდესბახტრიონს თარაქამასა,ვინაც კი ამოაშხამებსთათარს ცოდვების ჭამასა,ჩემ ცხენი იმასა ჰყვანდეს,ხელ იმან უსვას გავასა,ალალი არი იმაზე,ნურც თქვენ დაუწყებთ დავასა.
თოფი - ელიზბარს, ჭრილობით,მე მგონავ, იყოს ავადა.ვინც ჩემს იარაღს იხმარებსერთგულად, დაუმცდარადა,ცოცხალიც ვამბობ, მკვდარიცა:ღმერთმა ახმაროს ალლადა.ყველაის შრომამც იქნებამშობელი ქვეყნის წამლადა”.
ეს სთქვა და გაჰქრა, როგორაცშანდალში ნამწვი სანთლისა;ვენაცვლე იმის ბიჭობას,ჭირიმე იმის გამდლისა!..საგძალი მისდევს შავეთსააქ მოხვეჭილის მადლისა.შაჭირვებულა სოფელი,ძებნა სჭირდება ბადლისა:ვაი, რომ ცუდი ბევრია,პოვნა ძნელია კარგისა!
1899
ვაჟა-ფშაველა

ვაჟა-ფშაველა: სხვა ნაწარმოებები

მსგავსი ნაწარმოებები

დესპანი